قُتاده یکی از مفسرین و فقهای زمان خودش است (البته از مفسرین اهل تسنن) و در کوفه بوده است. او در سفری که به مدینه میرود، خدمت امام باقر مشرّف میشود و از امام سؤالاتی میکند و جوابهایی میشنود و در مقابل سؤالات امام درمیماند و در خودش خیلی احساس حقارت میکند. بعد به امام عرض میکند که من با عالمهای زیادی روبرو شدهام ولی در مقابل هیچ کس به اندازه شما خودم را گم نکرده و مضطرب نشدهام. حضرت فرمود: میدانی که در مقابل چه کسی قرار گرفتهای؟ بَینَ یدَی بُیوتٍ اذِنَ اللَّهُ انْ تُرْفَعَ وَ یذْکرَ فیهَا اسْمُهُ در مقابل آنهایی قرار گرفتهای که خدا آنان را «بیوت» نامیده است، یعنی این کسی که در مقابل توست یکی از آن بیتهاست. بعد خود او منصفانه اقرار کرد و گفت: یابنَ رسولِ اللَّه! تصدیق میکنم که مقصود از آن «بیوت» که در قرآن آمده است، خانههای سنگی و گلی نیست، «خانههای انسانی» است.

از اینجا یک نکتهای در باب توحید استفاده میشود و آن این است: اعمّ از این که این خانهها را خانههای گلی بگیریم یا خانههای انسانی- که البته مقصود خانههای انسانی است- قرآن میگوید این، خانههایی است که خدا اجازه داده است آن خانهها شأنشان بالا باشد، تعظیم شوند، مورد احترام واقع شوند. اگر مقصود خانههای گلی هم باشد، ما میدانیم که به طور کلی در دین مقدس اسلام تعظیم و احترام مسجد بر همه واجب است و بیاحترامی به مسجد حرام است، تنجیس مسجد حرام است و اگر مسجدی تنجیس شد، بر همه کسان دیگر واجب کفایی است که زود آنجا را تطهیر کنند. اگر کسی به ما بگوید این برخلاف اصل توحید است، مسجد گل و خاک و آجر و سنگ است، خود کعبه هم همین طور، چهارتا سنگ روی همدیگر گذاشتهاند و چیز دیگری نیست، مگر سنگ هم میتواند احترام داشته باشد که بشر به سنگ احترام بگزارد؟ [میگوییم] نه، سنگ هرگز احترام ندارد، خدا و عبادت خدا احترام دارد. معبد از آن جهت که معبد است احترام دارد. معبود به ما اجازه داده است که معبد را احترام کنیم. احترام معبد به اجازه معبود، احترام معبود است. این شرک نیست، عین توحید است.

حال آیا این احترام اختصاص به معبد دارد؟ نه. آیا اگر معبود به ما اجازه تعظیم و احترام عابد را از آن جهت که عابد است بدهد و ما عابد را از آن جهت که عابد