ابْصارِهِمْ وَ یحْفَظوا فُروجَهُمْ ذلِک ازْکی لَهُمْ انَّ اللَّهَ خَبیرٌ بِما یصْنَعونَ [١] بگو به مؤمنین که چشمها را فروخوابانند و دامنهای خودشان را حفظ کنند، این برای آنها پاکتر و پاکیزهتر است (یعنی این دستورهای عفاف به منظور پاکیزگی داده شده است) و خدا داناست به آنچه که آنها انجام میدهند.

در این آیه مسائل زیادی است که باید بحث بشود. مفسرین راجع به «یغُضّوا مِنْ ابْصارِهِمْ وَ یحْفَظوا فُروجَهُمْ» خیلی بحث کردهاند. بعضی اعتقادشان این است که این دو جمله مربوط به عورت است، چون یکی از واجباتی که ما در اسلام داریم این است که چه بر مرد و چه بر زن واجب است که عورت خود را از غیر همسر خود بپوشاند. ستر عورت بر مرد و بر زن هردو واجب است. غیر از زن و شوهر که نسبت به عورات یکدیگر محرم هستند، دیگر هیچ کس نسبت به عورت دیگری محرم نیست. پدر و مادر نسبت به پسر و دختر خودشان و برادرها نسبت به یکدیگر و خواهرها نسبت به یکدیگر محرم نیستند. پوشاندن عورت واجب است و نظر کردن به عورت غیرْ حرام است. این از مسلّمات دین مقدس اسلام است.

قرآن در اینجا مسئله «ذلِک ازْکی لَهُمْ» را بیان میکند، میگوید این دستورْ باز برای پاک بودن روح شماست. فلسفه این مطلب این است که اسلام نمیخواهد در مردم بیش از همان اندازهای که طبیعت از ارضای غریزه جنسی اقتضا میکند موجبات اشتغال خاطر، اشتغال ذهن و تهییج شهوت را فراهم کند.

هرچه را که انسان نمیبیند دربارهاش هم نمیاندیشد. مردم به دلیل این که همیشه عوراتشان از یکدیگر پوشیده است- البته در سنت اسلامی نه در سنت فرنگی- هیچ وقت اتفاق نمیافتد که کسی درباره عورت دیگری فکر کند. اصلًا این امری است مغفولٌ عنه، یعنی هرگز مورد توجه نیست. فکر انسان، مغز انسان، قلب انسان، اندیشه انسان، مقدستر و منزهتر از این است که درباره این گونه مسائل بیندیشد و ضرورتی ندارد که در این باره بیندیشد. برای این که قلبهای شما، فکرهای شما و مغزهای شما پاک باشد که درباره این گونه مسائل نیندیشید که

[١]. نور/ ٣٠.