چند خانواده مسلمان حرکت میکنند میروند به یکی از بلاد کفر و آنجا زندگی میکنند ولی خودشان در آنجا یک هسته میشوند یعنی حکم بذری را پیدا میکنند که به تدریج رشد میکند. و بسیاری از کشورهای امروز اسلامی مولود همینگونه مهاجرین و مهاجرتهای هدفدار بوده است؛ یعنی خانوادههای مسلمان رفتهاند آنجا برای اینکه بهتر زندگی کنند؛ ضمناً هستهای تشکیل داده و به تدریج رشد کردهاند.

یک کتابی الان زیر چاپ دارم تحت عنوان خدمات متقابل اسلام و ایران. روی موضوع «خدمات ایران به اسلام» به اندازهای که در دسترسم بود مطالعه کردم. از جمله انواع خدمات ایرانیها به اسلام، خدمات تبلیغی است؛ یعنی اسلام را در جهان تبلیغ کردند. این تبلیغها بیشتر به همین صورت بوده که عرض کردم؛ یعنی یک دسته خانوادههای ایرانی رفتهاند در جای دیگر، ولی چون سخت مؤمن و معتقد به اسلام بودهاند نه تنها در هاضمه دیگران هضم نشدهاند، بلکه دیگران را در هاضمه خودشان هضم کردهاند. مثلًا شما هیچ باور میکنید که این اندونزی که الان یک جمعیت ١١٠ میلیونی دارد، اسلام آن مولود همین مهاجرتها و بیشتر مهاجرت ایرانیها بوده است؟ در کنگره «هزاره شیخ طوسی» که آخر اسفند و اول فروردین پارسال در مشهد تشکیل شد [١] و من هم شرکت داشتم، یک عالِم اندونزیایی در سخنرانیاش گفت: ما الان یک جمعیت ١١٠ میلیونی هستیم و نود درصد ما مسلمان است یعنی نود و نه میلیون مسلمان است. بعد گفت: به چه وسیله ما مسلمان شدیم؟ همه میدانند که در آنجا لشکرکشی نشده. سابقه اسلام در اندونزی هفت هشت قرن بیشتر نیست. البته ابتدای آن همان قرن اول است که مهاجرین عرب به آنجا رفتند، ولی بیشتر، مهاجرین مسلمان ایرانی بذر اسلام را در اندونزی پاشیدند.

همین چین کمونیست بیش از چهل میلیون مسلمان دارد. حالا در چه حالی بسر میبرند من نمیدانم ولی چهل میلیون مسلمان دارد و اسلامِ آنها بیشتر در اثر مهاجرت ایرانیهای مسلمان به آنجا بوده است.

غرضم این جهت است که فرق است میان اینکه اقلیت مسلمانی به جایی بروند به شکلی که بذر و هستهای را در آنجا بکارند، یا بروند برای اینکه همینجور آنجا باشند و بعد عضو آنجا بشوند و در هاضمه آنها هضم گردند. پس اسلام در آنجا که

[١]. [این کنگره از تاریخ ٢٨ اسفند ١٣٤٨ تا ٣ فروردین ١٣٤٩ در دانشگاه مشهد برگزار شد.]