مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٥٤ - خمس به چند قسمت تقسیم می شود؟
گفتهاند خمس باید پنج قسمت بشود؟ آنها دلیلی میآورند که ما باید بررسی کنیم ببینیم درست است یا نه؟ از آن شش تا، یکی خدا بود. میگویند معنی ندارد که خدا سهمی ببرد و یک سهم را به خدا بدهیم. مگر خدا میخواهد مال مصرف کند؟! به پیغمبر بدهیم درست است زیرا بشر است و احتیاج دارد. سایرین نیز همینطورند.
میگوییم پس چرا [خدا را] ذکر کرده؟ میگوید خدا تشریفاً ذکر شده. خدا نام خودش را در اینجا همراه دیگران کرده برای احترام آنها، و الّا خدا که سهم نمیبرد.
ذکر نام خدا تشریفی است و پنجتای دیگر حقیقی. شیعه جواب میدهد: غنائم دارالحرب گاهی آنقدر زیاد است- مثل غنائم ایران برای اعراب- و آنقدر اشیاء نفیس و سیم و زر دارد که یک فرد نمیداند چگونه خرجشان کند، سر به میلیونها و میلیاردها میزند، مثل غنائم جنگهای صدر اسلام. در این صورت آیا درست است که ١٢٥ از همه آنها به شخص پیغمبر تعلق بگیرد و به هریک از ذیالقربی و یتیمها و مسکینها و ابنالسبیلها نیز ١٢٥؟ پس پیغمبر اینهمه را برای شخص خودش اختصاص داد؟! همانطور که ممکن نیست بگوییم خدا یک مصرف است، همچنین ممکن نیست بگوییم پیغمبر یک مصرف است به این معنی که تمام این سهم مال شخص پیغمبر باشد و برای او خرج شود. پیغمبر که از همه مردم فقیرانهتر زندگی میکرد. حتی در مورد ذیالقربی هم اینطور است. سهمی به نام خدا، سهمی به نام پیغمبر و سهمی به نام ذیالقربی، در واقع به یک معنی همهاش تشریفاتی است. تمام اینها در زمان پیغمبر در اختیار پیغمبر، در زمان امام در اختیار امام، و در نبودن امام در اختیار نایب امام علیه السلام قرار میگیرد نه برای اینکه صرف شخص خودش بکند به عنوان اینکه پیغمبر یا امام و یا جانشین آنها و ولی امر مسلمین است، بلکه به این عنوان میگیرد که صرف مصالح عالیه مسلمین بکند. ما میگوییم اگر پیغمبر برای خودش مصرف کند اشکال دارد. او این قدر احتیاج ندارد. یک سهم به نام خدا، یک سهم به نام پیغمبر و یک سهم به نام ذیالقربی، اما خرج چه بشود؟ خرج مصالح عالیه و کلیه مسلمین، و در اختیار ولی امر مسلمین هم هست. همان شش سهم درست است نه پنج سهم. پس در این اختلاف دوم هم که آیا خمس را باید شش قسمت کرد یا پنج قسمت، آنطور که بیان کردیم، حق با اهل تشیع است. باقی میماند قسمت سوم. اینجا دارد: یتیمها، مسکینها، ابنالسبیلها، که خلاصه میشود افراد فقیر. آیا مقصود عموم فقرای مسلمین هستند یا فقرای سادات: یتیمهای