مفصلًا بحث کردهایم [١] ولی آنچه که مربوط به آیه مورد نظر است و بایستی متذکر شویم این است که در این آیه تقوا نتیجه توحید شمرده شده است؛ باید ببینیم چگونه اینچنین است؟

تقوا از ماده «وَقْی» به معنای نگهداری است و مستلزم طهارت و پاکی است و البته در جای خود گفتهایم که چنانکه از قرآن و روایات اهل بیت استفاده میشود تقوا همانند ایمان دارای درجات و مراتب است.

هر عقیده پاکی فضای پاک میخواهد؛ یعنی همچنان که بذر گندمی که در زمینی میپاشیم اگر بخواهد رشد کند بایستی زمین از آفات و آلودگیها پاک باشد، برای رشد فکرها و اندیشههای صحیح، روح و روان پاک و سالم لازم است و اگر احیاناً اندیشهای پاک در روحی ناپاک وارد گردد میان آندو جنگ درمیگیرد و سرانجام یا روح باید تسلیم گردد و پاک شود و یا روح غلبه کرده و آن فکر باید رخت بربندد.

در اول سوره بقره قرآن مجید فرمود: این کتاب، هدایت برای کسانی است که با تقوا هستند. مراد از آن تقوا همان تقوای اولیه فطری است که همگان با آن متولد میشوند و کسانی که آن درجه از تقوا را حفظ کرده باشند هدایت قرآن آنان را شامل میگردد ولی آنان که آلوده گشتهاند دیگر کلام حق را نخواهند پذیرفت.

قرآن مجید در آیه مورد بحث میفرماید اگر انسان خدا را بپرستد روحش نیرومند شده و بر پاکی روان افزوده میگردد و عقاید پاک را بهتر میپذیرد و اعمال پاک از وی سر میزند.

ا لَّذی جَعَلَ لَکمُ الْارْضَ فِراشاً ... چگونه انسان این خدا را نپرستد و حال آنکه مظاهر ربوبیت پروردگار را در عالم میبیند. این زمینی که هم اکنون به صورت یک بستری برای استراحت شما درآمده است آیا معلول تصادف است یا معلول ربوبیت؟

و این نظام آسمان که در بالای سر شما به شکل سقفی جلوهگر است و قندیلهایی از آن آویزان گشته است و به صورت ستارگان چشمک میزنند چگونه به وجود آمده است؟ شما ابری را میبینید که در آسمان پدید آمده و سپس به صورت باران به زمین میبارد و موجب روییدن گیاهان با رنگهای گوناگون میشود و میوههای الوان

[١]. [به گفتار ١ و ٢ از مجموعه ده گفتار مراجعه نمایید.]