مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٧١ - مخاطب قرآن

در دعوت اسلامی تکیه روی غرور انسانی است نه روی غرور ملی و نژادی و یا منافع مادی.

و به عبارت دیگر، انسان که طالب عدالت است مخاطب قرار میگیرد، نه به دلیل اینکه منافع او در عدالت است بلکه به دلیل اینکه عدالت یک ارزش انسانی است.

به نصّ قرآن مجید یکی از هدفهای اساسی اسلام برقراری عدالت است و شکی نیست هنگامی که عدالت برقرار گردد تجاوزکاران و ستمگران زیان میبینند و مظلومان سود برده و به نفع آنان تمام میشود. اما خیلی فرق است میان آنکه بگوییم اسلام هدفش آن است که بر مستضعفین منت گذارده و به آنها رهایی بدهد، و بین آنکه بگوییم اصلًا مخاطب قرآن تنها مستضعفیناند. خیر، اسلام مستضعفین را نجات میدهد ولی مخاطبش همه انسانها هستند؛ یعنی حتی امثال فرعون نیز مخاطب دعوت قرآنند، چون قرآن در نهاد هر انسانی، ولو فرعون باشد، یک انسان واقعی سراغ دارد و میگوید این فرعونی که هم اکنون بر شما حکومت میکند و موجودی است جبار، ظالم و از انسانیت خارج شده، در عین حال دارای یک فطرت خدادادی است به دلیل آنکه یک انسان است؛ و لذا پیغمبران خدا وقتی به مبارزه با فرعون میآیند، اول سعی میکنند که آن انسان درونیاش را علیه او برانگیزند، چنانکه قرآن میگوید:

اذْهَبْ الی فِرْعَوْنَ انَّهُ طَغی. فَقُلْ هَلْ لَک الی انْ تَزَکی. وَ اهْدِیک الی رَبِّک فَتَخْشی ... [١]

یعنی ای موسی! برو ببین میتوانی آن انسان درونی را که آنجا اسیر و زندانی است نجات دهی و بلکه او را برانگیزی؟ و اگر نتوانستی این کار را بکنی از بیرون بر او حمله کن؛ یعنی نخست از درون و سپس از برون بر او حمله آور.