اصطلاح «ستون پنجم» را شاید شنیده باشید. گویا در جنگ بینالملل اول یکی از ارتشها چهار ستون علنی داشت که با اسلحه گرم به دشمن حمله میکرد، ولی گروهی را نیز قبلًا به داخل ارتش مخالف فرستاده بودند که آنان را اغفال میکردند و چنانکه میگویند بیش از چهار ستون علنی، این ستون مخفیانه کار میکردند. نام آنها را «ستون پنجم» گذاشتهاند که در داخل صفوف دشمن تظاهر به محبت میکنند ولی در باطن به نفع گروه خودشان در کارند.

قرآن میگوید: همیشه خطر ستون پنجم، جامعه مسلمانان را تهدید میکند، کسانی که میگویند: امَنّا بِاللَّهِ وَ بِالْیوْمِ الْاخِرِ وَ ما هُمْ بِمُؤْمِنینَ ما ایمان به خداوند و به روز قیامت آوردهایم، ولی دروغ میگویند.

یخادِعونَ اللَّهَ وَ الَّذینَ امَنوا ... اگر میفرمود: «یخْدَعونَ اللَّهَ» یعنی خدا را فریب میدهند! ولی خدا را نمیتوان فریب داد و محال است، لذا میفرماید: یخادِعونَ اللَّهَ با خدا مخادعه میکنند. مخادعه که از باب مفاعله است یکی از معانیاش این است که آنان درصدد خدعه با خداوند برمیآیند، یعنی در مقام آن هستند که به خدا نیرنگ بزنند.

وَ ما یخْدَعونَ الّا انْفُسَهُمْ وَ ما یشْعُرونَ. آدمی همینکه بخواهد خدا را گول بزند خودش را گول زده است، چرا؟

هیچ گاه حقیقت و واقعیت را نمیشود فریب داد، و هرکس که به فکر فریب دادن حقایق بیفتد در واقع خودش را فریب داده است. طبیب را میشود فریب داد ولی طب را نمیشود فریب داد. مثلًا انسان میتواند به طبیب دروغ بگوید و بدین وسیله او را گول بزند؛ فرض کنید وقتی از او سؤال میکند آیا دوایی را که داده بودم مصرف کردی یا خیر، در جواب بگوید آری، و حال اینکه مصرف نکرده باشد، و بالاخره دستورات طبیب را بکلی عمل نکند ولی بگوید عمل کردم. در اینجا طبیب گول میخورد ولی طب گول نمیخورد و در واقع خود شخص دروغگو گول خورده است، زیرا طبیب طبق اظهارات او نسخه میدهد و به این ترتیب شخص مریض منافق دروغگو، روز به روز بر مرضش افزوده میشود و هستی او را به باد میدهد.

در اینجا نیز مسلمانان را میتوان گول زد و با آنها از در نیرنگ وارد شد ولی