یکی از جنبه‌های نورانی و سعادت بخش قرآن مجید که نشانه وحی بودن این کتاب مقدس است این است که بشر را به معرفت دنیای درونی توجه می‌دهد. اساسا یکی از اصول تعلیمات قرآن مجید تشویق و تحریض بشر است به تعمق و غور در عالم خلقت و قرائت سطور و صفحات این کهنه کتاب که اول و آخرش افتاده است و جهان را به منزله یک کتاب الهی که در هر سطرش هزاران معما درج شده معرفی می‌کند.

به نزد آن که جانش در تجلّی است همه عالم کتاب حق تعالی است

عرَض، اِعراب و جوهر چون حروف است مراتب همچو آیات و وقوف است

از او هر عالمی چون سوره‌ای خاص یکی زان فاتحه و آن دیگر اخلاص

نکته قابل توجه این است که قرآن کریم مطالعه کتاب انفس و عالم درون یعنی مطالعه قسمت ضمیر و نفسانیات را عِدل و همدوش مطالعه جهان بزرگ و عالم بیرون قرار داده و همان طوری که امر می‌کند به دقت در نظام افلاک و در وضع نباتات و در زندگی حیوانات، همان طور تشویق می‌کند به شناسایی نفس و معرفة‌الروح. در آثار دینی وارد شده : مَنْ عَرَفَ نَفْسَهُ عَرَفَ رَبَّهُ[١] آن کس که خودش را شناخت خدا را شناخت.

در سوره ذاریات می‌فرماید: وَ فِی الاْرْضِ ایاتٌ لِلْموقِنینَ. وَ فی أنْفُسِکمْ أفَلاتُبْصِرونَ[٢] یعنی در زمین و آنچه متعلق به زمین است از معادن و

نباتات و حیوانات، نشانه‌های تدبّر و حکمت حضرت حق هست و

[١] . بحارالانوار، ج ٦١ / ص ٩٩.

[٢] . ذاريات / ٢٠ و ٢١.