ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب - مدرس تبریزی، محمدعلی - الصفحة ٦٧ - ميرزاى شيرازى- حاج ميرزا محمد حسن

اشتغال يافت و اغلب فحول وقت از تلامذه وى بوده‌اند.

جلالت قدر و عظمت مقام و كثرت علم و فهم و حافظه و تمكين و وقار و متانت و حسن خلق و تأدّب او بوظائف دينيّه علميّه و عمليّه و تخلّق او بكمالات نفسانيّه در غايت شهرت بوده و حاجت باطاله در اين مقاله نداريم. نوادر و حكايات بسيارى از كرايم اخلاق او منقول و تشرّف او بشرف ملاقات حضرت ولى عصر عجّل اللّه تعالى فرجه و بعض كرامات ديگر از معتمدين اهالى مسموع شد كه اصلا محل ترديد نميباشد اين است كه در اصطلاح علماى وقت به ميرزاى مجدد شهرت يافته كه در رأس قرن سيزدهم هجرت مجدّد مذهب جعفرى بوده است.

علاوه بر مقامات عاليه علميّه و مدارج ساميه عمليّه بطرق رياست و حسن اداره نيز دانا، در اصول سياست بينا، در نزد ملوك و درباريان و اكابر هرطبقه بسيار محترم و بامهابت بوده و از كثرت نفوذ ملّى وى انديشناك بوده‌اند. صاحب ترجمه در نجف اشرف مشغول انجام وظائف دينيّه بود تا بسال هزار و دويست و نود و يكم هجرت در سامره اقامت نمود و آن بلده شريفه نيز از ميامن وجود شريفش دار العلم و يكى از مراكز علميّه بود و روزبروز در شهرتش افزوده ميشد و بتصديق جمعى از فحول و اكابر وقت رياست عامّه علميّه نوعا بدو منتهى و مرجع تقليد شيعه بوده تا در هشتم يا بيست و چهارم شعبان هزار و سيصد و دوازدهم هجرى قمرى در هشتاد و دو سالگى در آن ارض اقدس وفات يافت، جنازه دوش‌بدوش پيش از دفن بنجف اشرف نقل شد و در جوار حضرت امير المؤمنين مدفون گرديد، شعراى نامدار مرائى بسيارى گفته و در تمامى بلاد شيعه اقامه عزا نمودند.

صاحب ترجمه از كثرت اشتغالاتى كه بجهت ترتيب و تنظيم مهمّات حوزه علميّه و حسن تربيت محصّلين و طلّاب علوم دينيّه و مدافعه از بعضى سياسات مخالف ديانت مقدّسه اسلاميّه داشته تأليفى از وى بظهور نيامد. حاج آقا رضا همدانى، حاج شيخ فضل اللّه نورى، حاج ميرزا ابو الفضل طهرانى كلانترى، حاج شيخ احمد شانه‌ساز، سيد ميرزا حسين علوى، ميرزا محمد تقى شيرازى فوق و جمعى كثير ديگر از متبحّرين علماى‌