ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب - مدرس تبریزی، محمدعلی - الصفحة ٣١٩ - وصاف يا وصاف الحضرة يا وصاف شيرازى
معرّف و برهانى قاطع ميباشد. از تأليف آن در ماه شعبان هفتصد و يازدهم هجرت فارغ شده است و اين كتاب بپنج مجلّد مشتمل و در بمباى چاپ و تنها جلد اوّلش بارها در ايران بطبع رسيده است.
با اينكه عبارات و كلماتش خالى از تكلّف و اغلاق نبوده و نوعا دور از فهم متعارف بعضى از اهل فضل ميباشد لكن مطالبش در نهايت اتقان است و شرح حال مغول را از چنگيز تا غازان خان برادر شاه خدابنده فوق در قيد تحرير آورده است. موافق آنچه خودش در اوّل جلد ثانى همين كتاب تاريخ وصاف اشاره كرده مقصد اصلى او فقط تاريخنويسى نيست بلكه اظهار قدرت و مهارت انشا و ذكر لطائف نظمى و نثرى ميباشد و اخبار و احوال كه موضوع علم تاريخ است در مضامين آنها مقصود بالتّبع هستند و فضل اللّه بن عبد اللّه يزدى نيز در كتاب تاريخ معجم معروف همين رويه را معمول داشته است.
وصّاف الحضرة در اشعار خود به شرف تخلّص ميكرده و از او است:
تركان كه چو شير در وغا بخروشند |
در صلح بعشرت و مدارا كوشند |
|
گه در صف رزم همچو خنجر نيشند |
گه در كف بزم همچو ساغر نوشند |
|