ریحانة الادب فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب - مدرس تبریزی، محمدعلی - الصفحة ١٧ - منصور دوانقى

اعلان خلافت داده بوده كشت و در دوّيمين سال خلافت خود ابو مسلم را نيز از خوف نفوذ و اقتدارى كه داشته بقتل رسانيد، در سال يكصد و چهل و پنجم بغداد را كه از طرف ابو حنيفه موسوم به مدينة السلام بوده مقرّ خلافت نموده و با روميها محاربه‌ها كرد، بلاد بسيارى از جهات سمت غربى آناطولى مسخّر نموده و در سمت ماوراء النهر نيز بپاره‌اى فتوحات موفق گرديد.

در ترقيات لازمه علوم و فنون دايره و حمايت و تشويقات اهل علم و هنر فروگذارى نداشت و بنوشته بعضى از ارباب سير (و العهدة عليه) تدوين فقه و تفسير و حديث هم در زمان او شروع شد و تا آن وقت سينه‌بسينه و از حفظ خاطر نقل و روايت ميكردند.

خندق اطراف شهر كوفه نيز از آثار او ميباشد كه از تمامى اهالى آن شهر بحكم سرشمارى يك دانق نقره گرفته و صرف آن خندق نمود و همانا لقب ابو الدوانيق يا دوانقى يا دوانيقى او نيز از همين راه بوده است كه دوانق يا دوانيق جمع دانق است و دانق هم بفتح و كسر نون يك ششم درهم و دينار را گفته و در جمع مفتوح دوانيق و مكسور دوانق گويند.

بنوشته بعضى ديگر، اين لقب بجهت كثرت خساست او بوده كه يك دانق را نيز از فقرا مضايقه ميكرد و يا در مقام محاسبه يك دانق را اهميت ميداد. بشرحيكه در محل خود نگارش يافته با علويها و بعضى طرفداران بنى اميّه در سر معارضه بود، چندين مرتبه حضرت امام جعفر صادق ع را از مدينه بعراق آورد و عاقبت مسمومش گردانيد.

منصور بسال يكصد و پنجاه و هشتم هجرت در مكّه معظّمه در اثناى مسافرت حج در شصت و سه سالگى درگذشت و پسرش مهدى جانشين وى گرديد و گويند كه در حين وفات منصور، معادل يكصد و شصت مليون و يا ششصد مليون درهم و بيست و چهار مليون دينار در خزانه اندوخته او بوده و در عهد هيچكدام از خلفاى سلف بدين مقدار نرسيده بوده است بارى رجوع به مقلاص هم نمايند.

(نى ص ١٧٦ لس و ٥٣ ج ١٠ تاريخ بغداد و ٤٤٤٨ ج ٦ س)