ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٧٠ - معنى آيات

و شاعر ديگر مى‌گويد:

يعنى: (حوض پر شده گفت: مرا بس است، مهلتى ديگر بس است كه شكم خود را پر نموده‌ام).

٢- آنكه خداوند براى جهنّم وسيله نطق خواهد آفريد و روز قيامت به سخن خواهد آمد، و اين قابل انكار نيست، زيرا همان خدايى كه دستها و اعضاء و پوست بدن انسان را به زبان آورد، قدرت دارد كه جهنّم را نيز به سخن آورد.

٣- جمله اين خطاب باشد به موكّلين بر جهنّم كه خداوند مى‌خواهد از آنان اقرار بگيرد، و از آنان مى‌پرسد آيا جهنّم پر شده است؟ موكّلين جهنّم در پاسخ مى‌گويند: بلى ديگر جايى براى افزودن نمانده است، تا خداوند به راستى وعده خداوند پى ببرند[١] و اين سخن از حسن است و حسن ميگويد:

(هَلْ مِنْ مَزِيدٍ)؟ بمعنى: (ما من مزيد است) مانند آنجا كه مى‌فرمايد: (هَلْ مِنْ خالِقٍ غَيْرُ اللَّهِ‌)[٢] كه به معنى: (لا من خالق غير اللَّه) است، و اين گفته نيز از واصل بن عطاء، و عمرو بن عبيد مى‌باشد.

[١]- آنجا كه وعده فرموده است:( لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ) سوره هود، آيه: ١١٩ يعنى:( حتما جهنّم را از جنيّان و مردم همگى پر خواهم نمود)

[٢]- سوره فاطر، آيه: ٣