ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٦٩ - معنى آيات

محكمه است، و آن سوره براى منافقين بدترين سوره است.

بعضى گفته‌اند سوره محكمه سوره‌اى را گويند كه مقرون به وعيد و تهديد به عذاب باشد و در آن تأكيد شده باشد، مانند (إِلَّا تَنْفِرُوا يُعَذِّبْكُمْ عَذاباً أَلِيماً).

بعضى گفته‌اند: محكمة يعنى الفاظ آن سوره روشن است، بنا بر اين قرآن همه‌اش محكم است.

بعضى هم گفته‌اند: سوره محكمه سوره‌اى است با صراحتى كه در تأويل آن اختلاف نشود، و به دنبال آنهم نصّ ديگرى نيامده باشد.

و در قرائت ابن مسعود آمده است (سوره محدثة) يعنى: سوره‌اى تازه.

(وَ ذُكِرَ فِيهَا الْقِتالُ) يعنى: و در آن جنگ واجب شده بود، و مأمور به جهاد شده بودند.

(رَأَيْتَ) مى‌ديدى اى محمّد.

(الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ) آنان را كه در دلهاشان بيمارى شك و نفاق است.

(يَنْظُرُونَ إِلَيْكَ نَظَرَ الْمَغْشِيِّ عَلَيْهِ مِنَ الْمَوْتِ) زجاج گويد: منظور آن است كه آنان چشمان خود را به سوى تو خيره مى‌كردند، و با تندى مى‌نگريستند، همانگونه كه افراد در حال جان كندن بعلّت سنگينى مرگ بجايى خيره مى‌شوند.

(فَأَوْلى‌ لَهُمْ) اين جمله نوعى تهديد و وعده عذاب است.

اصمعى گويد: اينكه در مقام تهديد مى‌گويند: (أولى لك) يعنى: چيزى كه موجب ناراحتى تو باشد در كنارت قرار گيرد (وليك و قارنك ما تكره).

قتاده گويد: يعنى: عذاب و كيفر الهى براى آنان باد، بنا بر اين (أولى) اسم است براى تهديد و وعيد، و( (فَأَوْلى‌ لَهُمْ)) مبتدا و خبر است، و أولى قابل صرف نيست زيرا بر وزن فعلى است و اسم شده است براى وعيد، و اينكه أصمعى بمعنى (وليّك ما تكره) گرفته است منظورش آن نيست كه اولى فعل است، بلكه آن را تفسير به معنى نموده است.