ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٦٧ - معنى آيات

بعضى گفته‌اند كه جمله‌( (فَاعْلَمْ أَنَّهُ ...)) متعلّق بما قبل است به اين معنى كه (اذا جاءتهم السّاعة فاعلم انّه لا اله الّا اللَّه) يعنى: هنگام آمدن ساعت قيامت سلطنت و مالكيّت افراد باطل خواهد شد، و هيچ ملك و هيچ حكومتى جز براى خدا نمى‌باشد.

و بعضى گفته‌اند كه اين نوعى اخبار حضرت ٦ از مرگ خود بوده است، بنا بر اين مراد آن است كه آن زنده‌اى كه نخواهد مرد خداى يكتا است.

بعضى هم گفته‌اند حضرت در اثر آزار قومش دلش گرفته بود، كه به او گفته شد: هيچكس بجز خدا نمى‌تواند اندوهت را بر طرف سازد.

(وَ اسْتَغْفِرْ لِذَنْبِكَ) اينجا مورد خطاب پيامبر است، ولى منظور از آن امّت او است، و بدان جهت حضرتش مورد خطاب قرار گرفته است كه امّت براه و روش او اقتداء نمايند، و بعضى هم گفته‌اند منظور از آن انقطاع بسوى خداوند بزرگ است، زيرا استغفار عبادتى است كه انسان به وسيله آن استحقاق ثواب مييابد.

و حديث صحيح در اين باره از حذيفة بن يمان آمده است كه مى‌گويد: (من شخصى بد زبان بودم نسبت به خانواده‌ام، گفتم: يا رسول اللَّه من مى‌ترسم كه زبانم مرا به جهنّم كشاند؟ حضرت رسول ٦ فرمودند: تو چرا استغفار نميكنى؟

من هر روز يكصد بار استغفار مى‌كنم)[١].

(وَ لِلْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِناتِ) خداوند مؤمنين و مؤمنات را بدين وسيله مورد

[١]- نور الثّقلين ج ٥ ص ٣٨ حديث ٤٧:( رسول خدا٦ فرمودند:

بهترين عبادت استغفار است، و اين به دليل گفته خداوند است در كتابش:

( فَاعْلَمْ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ وَ اسْتَغْفِرْ لِذَنْبِكَ‌)