ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٤١٧ - لغات آيات

(القناة) بمعنى (كهريز) زيرا (كهريز) چيزى است كه آب را جمع و هدايت ميكند.

الشعرى- ستاره ايست كه در ما وراء ستاره جوزاء قرار دارد، و يكى از سيارات ذراع اسد است و سوگند عشيره مرازم است كه در دوران جاهليت آن را ميپرستيدند المؤتفكة- بمعنى منقلبه است كه بمعنى زير و رو شده است، گفته ميشود:

ائتفكت بهم، تأتفك ائتفاكا، و از اين باب است (افك) كه بمعنى كذب است كه بمعنى وارونه ساختن معنى از جهت خود ميباشد.

اهوى- يعنى آن را در هوى فرود آورده است، و از اين باب است (اهوى بيده ليأخذ كذا) يعنى: دست انداخت كه فلان چيز را بگيرد، و لغت هوى يهوى بمعنى آنست كه وارد در هوى شده است، اما اگر انسان از روى بلندى به وسيله نردبان يا پله پائين بيايد گفته نميشود (اهوى) و نه (هوى).

ازفت الأزفة- يعنى آنچه نزديك شدنى است نزديك شد.

نابغه شاعر گفته است:

يعنى: (هنگام كوچ كردن نزديك شده است، اما هنوز بار و بنه ما بر مركبها سوار نشده است، گرچه نزديك است).

شاعر ديگر كعب بن زهير گفته است:

يعنى: (جوانى رفت و پيرى نزديك شد، و من براى جوانى رفته بازگشتى نمى بينم).

سامدون- سمود بمعنى لهو و بازى است، سامد بمعنى بازيگر و لهو كننده است كه گفته ميشود: سمد يسمد، شاعر عرب گويد: