ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٨٤ - معنى آيات

كه عبارت است از (نفخه دوّم).

و نيز مى‌شود گفت منظور آن است كه گوش كن گزارش حال آنان را روزى كه منادى از جانب (صخره بيت المقدّس) ندا در خواهند داد كه اى استخوانهاى پوسيده، و اى مفصلهاى از هم گسسته، و اى گوشتهاى از هم پاشيده به پا خيزيد، براى فيصله دادخواهى و آنچه را كه خداوند براى شما به عنوان پاداش آماده ساخته است، و اين معنى را قتاده گفته است.

و از مقاتل نقل شده است منادى اسرافيل است كه مى‌گويد: اى آفريدگان الهى براى حساب‌رسى به پا خيزيد.

و اينكه گفته است از مكانى نزديك، به دليل آن است كه همه خلائق اين ندا را بطور يكسان مى‌شنوند، و بر احدى چه دور چه نزديك مخفى نمى‌ماند، گويى كه همگى اين ندا را از مكانى نزديك شنيده‌اند.

(يَوْمَ يَسْمَعُونَ الصَّيْحَةَ بِالْحَقِّ) صيحه، عبارت است صدايى يكباره و شديد، و اين صيحه همان (نفخه دوّم) است، و كلمه بالحق بنا به نقل كلبى به معناى رستاخيز قيامت است، و به گفته مقاتل يعنى اين صيحه بطور تحقيق انجام خواهد گرفت.

(ذلِكَ يَوْمُ الْخُرُوجِ) يعنى: اين روز روز بيرون آمدن از قبرها به سوى صحراى محشر است.

و از ابى عبيده نقل شده است كه (يَوْمُ الْخُرُوجِ‌) يكى از نامهاى قيامت است، و در اين مورد به قول شاعر عرب استشهاد شده است كه گفته است:

يعنى: (آيا روز قيامت همان روز نيست كه به (خروج) ناميده شده است؟ بزرگ روزى كه جنبشى سخت خواهد داشت).

(إِنَّا نَحْنُ نُحْيِي وَ نُمِيتُ وَ إِلَيْنَا الْمَصِيرُ) خداوند بزرگ از كار خودش خبر