احتكار طعام چنان كه در صحاح و مصباح آمده است عبارت است از جمع آورى و نگه دارى طعام تا بالا رفتن قيمت آن. هيچ اختلافى در ناپسند بودن اين عمل نيست، اما در حرمت آن اختلاف است. در كتاب‌هاى مبسوط، مقنعه، كافى حلبى، شرايع و مختلف، فتوا به كراهت آمده است و در كتاب‌هاى شيخ صدوق، استبصار، سرائر، تذكره، تحرير، ايضاح، دروس، جامع المقاصد، روضه و مهذب قاضى ابن براج قول به تحريم وجود دارد. در كتاب‌هاى تنقيح و ميسيه قول به تحريم تقويت شده است و به نظر من نيز اين قول به شرط اين كه كسى نباشد كه به اندازه كافى بذل طعام كند، قوى تر است. (١)

آيت اللّه‌ خويى قول به حرمت را به مشهور نسبت داده است. (٢)

دلايل حرمت احتكار

مهم‌ترين دليل بر حرمت احتكار روايت صحيح سالم حنّاط است. او مى‌گويد: امام صادق(ع) از من پرسيد: شغلت چيست؟ گفتم: گندم مى‌فروشم، گاهى بازار پر رونق و گاهى كساد است، در كسادى بازار كالايم را نگه مى‌دارم و نمى‌فروشم. امام(ع) فرمود: در اين صورت مردم در باره تو چه مى‌گويند؟ گفتم: مى‌گويند: محتكر است. امام(ع) پرسيد: آيا كس ديگرى هست كه گندم بفروشد؟ گفتم: من به اندازه يك هزارم بازار مى‌فروشم. امام صادق(ع) فرمود:

لَا بَأْسَ إِنَّمَا كَانَ ذَلِكَ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْشٍ يُقَالُ لَهُ: حكيمُ بْنُ حِزَامٍ وَ كَانَ إِذَا دَخَلَ

(١) كتاب المكاسب، ج٤، ص٣٦٣.
(٢) موسوعة الامام الخوئى، ج٣٧، ص٥٠٩.