فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٨٥ - بررسى فقهى- حقوقى بخشى از احكام ارث در حوادث رانندگى عبدالله خدابخشى
نباشد، اشخاص مزبور از يكديگر ارث نمىبرند، مگر آنكه موت به سبب غرق يا هدم واقع شود كه در اين صورت از يكديگر ارث مىبرند» و ماده ٨٧٤: «اگر اشخاصى كه بين آنها توارث باشد بميرند و تاريخ فوت يكى از آنها معلوم، و ديگرى از حيث تقدم و تأخر مجهول باشد، فقط آن كه تاريخ فوتش مجهول است از آن ديگرى ارث مىبرد». همچنين در ماده ١٠٢٤ آمده است: «اگر اشخاص متعدد در يك حادثه تلف شوند، فرض بر اين مىشود كه همه آنها در آن واحد مردهاند. مفاد اين ماده مانع از اجراى مقررات مواد ٨٧٣ و ٨٧٤ جلداول اين قانون نخواهد بود».
در فقه، مانند بسيارى ديگر از موارد، در باره اين مسائل نيز اختلافنظر است. در كتب حديثى، (٢٥) از عبارات «بيت» و «دار» و در كتب فقهى، علاوه بر اين عناوين، از عبارت «موضع»، (٢٦) «جدار»، (٢٧) «حائط»، (٢٨) «موارد مشابه» (٢٩) «سببى كه ظاهر باشد» (٣٠) سخن به ميان آمده است و چنين گفتهاند كه اگر اشخاص، در اين موارد يا در اين مكانها، فوت كنند، با رعايت شرايطى ارث مىبرند. براى تقسيمبندى جامعى از اين بحث، مىتوان علت مرگ را به دو دسته تقسيم كرد: ١. مرگى كه سببى دارد؛ مانند غرق شدن، آتش گرفتن،
به قتل رسيدن؛ ٢. مرگى
(٢٥) ابن بابويه قمى (شيخ صدوق)، من لا يحضره الفقيه، ج٤، ص ٣٠٦.
(٢٦) قاضى ابن براج، المهذب، ج٢، ص١٦٨.
(٢٧) مفيد، محمد بن محمد، المقنعة، ص٦٩٨.
(٢٨) «انهدم عليهم حائط في حالة واحدة»، طوسى، محمد بن الحسن، الرسائل العشر، ص ٢٧٦؛ همو، المبسوط في فقه الإمامية، ج٤، ص١١٨.
(٢٩) «انهدم عليهم حائط، و ما أشبه ذلك». طوسى، محمد بن الحسن، النهاية في مجرد الفقه و الفتاوى، ص٦٧٤.
(٣٠) «أن يكون الموت بسبب ظاهر من خارج كالغرق و الهدم»: كشف اللثام و الإبهام عن قواعد الأحكام، ج ٩، ص٥٢٤.