فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٦٧
فصل
در برخى كتابهاى جديد روش ديگرى ارائه شده است: به فرض بر يا فرض بران به جاى هر سهم از سهامى كه به آنهامىرسد، از مخرج سهام آنها، به تعداد سهام بقيّهء وارثان،ارث تعلّق مىگيرد و به بقيّهء وارثان به جاى هر سهم از سهامشان، به تعداد سهام بقيّهء وارثان از مخرج ياد شده پس از اخراج فرض يا فرضها، ارث تعلّق مىگيرد.
مثال: از ميّت پدر و مادر، شوهر، دو پسر، دو دختر بجامانده است؛ فرض بران پدر و مادر و شوهر مىباشند كه سهمشان هفت تا از دوازده تا مىباشد، و سهم ديگر وارثان شش تا مىباشد؛ به فرض بران براى هر سهم از سهام هفتگانه،شش تا، و به بقيّهء وارثان به جاى هر سهم از سهام ششگانه، پنج تا داده مىشود؛ و اصل مال به «٧٢» مىرسد.
و صاحبان ردّ به جاى ديگر وارثان مىنشينند، و زوج يا زوجه درصورتى كه با آنها باشند فرض بر هستند.
اين روش هرچند جامع افراد است؛ ليكن در برخى صورتها جهت كم كردن، به تكلف هاى فراوان نيازمند است .
علاوه بر آنكه آن گونه كه ادّعاكردهاند نيست كه نياز به جمع و ضرب نداشته باشد؛ زيرا جمع جز ضميمه كردن عددى به عدد ديگر، و ضرب جز چند برابر كردن يك عدد نيست؛ و هر دو عمليّات در اين روش به چشم مىخورد هر چند خود اينها به آن تصريح نكردهاند.
باب دوم
در مناسخات
مناسخه: آن است كه برخى از وارثان پيش از قسمت كردن مال بميرد و از خود وارثانى بجابگذارد؛ دراين صورت تركهّ ميّت اوّل بر وارثان وى تقسيم مىشود البته به شرطى كه نصيب وارثى كه ميّت دوم است بر وارثان وى تقسيم شود.
مثال: از ميّت جدّ، خواهر پدرى، و سه برادر مادرى بجامانده؛ آنگاه پيش از تقسيم مال، جدّ مىميرد و از خود دختر ِپسر [كه خواهر پدرى ميّت اوّل است ] و پسرِ دختر، و