٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٤٨


(٥)٢ـ ثلث ؛ كه عدد «٤» است . ٣ـ ربع ؛ كه عدد «٣» است . ٤ـ سدس ؛ كه عدد «٢» است . كه مجموع آنها «١٥» مى‌شود كه از «١٢» سه رقم بيشتر است . عدد ناقص: عبارت است از عدد منطقى كه وقتى اجزاى كسرى آن را با هم جمع مى‌كنيم كمتر از آن عدد باشند ؛ مانند عدد «٩» كه اجزاى كسرى آن دو تاست: ١ـ ثُلث ؛ كه عدد «٣» است . ٢ـ تُسع ؛ كه عدد «١» است . كه مجموع آنها «٤» مى‌شود كه از عدد «٩» پنج عدد كمتر است. تقسيمات ديگرى نيز براى عدد وجود دارد كه شيخ الرئيس در كتاب شفاء و مرحوم‌شيخ غياث الدين در مفتاح الحساب آورده‌اند يكى از آن تقسيمات عبارت است از تقسيم عدد به مفرد و مركب . عدد مفرد: آن است كه فقط داراى يك مرتبه باشد ؛ مانند اعداد آحاد چون «٤»،وعشرات چون «٤٠»، و مآت، نظير «٤٠٠»، و ألوف مانند«٤٠٠٠» . عدد مركب: آن است كه داراى دو مرتبه يا بيشتر باشد مانند تركيب آحاد با عشرات چون تركيب «٢»با«١٠» كه «١٢» مى‌شود. و مانند تركيب عشرات با م‌آت مثل تركيب «١٣» با «٣٠٠» كه «٣١٣» مى‌شود . ٥) مطلب پنجم: تقسيمات كسر: براى كسر نيز اقسامى وجود دارد كه مرحوم شيخ بهايى در رساله خود به آن اشاره مى‌كند: «ثم ّالكسر إمّا مُنطقء و هو الكسور التسعة المشهورة، أو أصمّ ؛ و لايمكن التعبير عنه إلاّ بالجزء. و كلّ واحد منهما إمّا مفردء كالثلث و جزء من أحد عشر، أو مكرّرء كا لثُلثين و جز ئين من أحد عشر، أو مضافء كنصف السُدس، و جزء من أحد عشر من جزء من ثلاثة عشرء أو معطوف كالنصف و الثلث، و جزء من أحد عشر و جزء من ثلاثة عشر». توضيح مطلب: كسر يا منطق است و آن عبارت است از كسور نه گانه مشهور كه عبارتند ا ز: ٢١ ٣١ ٤١ ٥١ ٦١ ٧١ ٨١ ٩١ ١٠١ و يا اصمّ است كه دراصطلاح حساب از كسر أصمّ به «جزء» تعبير مى‌شود و اصلاً از آن با هيچ