معرّفى كرده‌اند. [١] برخى گفته‌اند: مقصود از ارم، قوم عاد است و در اصل، نام پدر اين قوم بوده است. [٢] «مدخل» ياد شده با توجّه به ديدگاه اوّل در اين‌جا آمده است.

شهر ارم‌

١) ساختمان شهر ارم، داراى پايه‌ها و ستون‌هاى محكم:

إرم ذات العماد.

فجر (٨٩) ٧

٢) ارم شهرى بى‌همتا در تاريخ قوم عاد و داراى ساختمانهاى مرتفع:

إرم ذات العماد* الّتى لم يخلق مثلها فى البلد. [٣]

فجر (٨٩) ٧ و ٨

٣) بى‌اثر بودن استحكام شهر ارم در برابر عذاب الهى، مايه عبرت:

ألم تر كيف فعل ربّك بعاد* إرم ذات العماد* فصبّ عليهم ربّك سوط عذاب.

فجر (٨٩) ٦ و ٧ و ١٣

نيز---) قوم عاد

ارميا

ارميا بن حلقيّا، از پيامبران يهود در قرن ٦ و ٧ قبل از ميلاد مسيح (ع) [٤] بوده و بنا به برخى روايات، آيه ٢٥٩ بقره (٢) بازگويى سخن ارميا است؛ كه به هنگام عبور از خرابه‌هاى شهرى، از چگونگى معاد و حيات مجدد مردگان آن پرسيد؛ سپس خداوند او را ميراند و پس از صد سال به حيات بازگرداند. [٥] گفته شده: دو دوره افساد بنى‌اسرائيل و دوبار انتقام الهى كه در آيات ٤ تا ٧ اسراء (١٧) بدان اشاره شده، دوره نخست افساد، مربوط به زندانى ساختن ارميا [٦] و دوره دوم نيز بنابر نقلى مربوط به حبس و شكنجه وى است. [٧] برخى مفسّران ذيل آيات ديگرى نيز از او ياد كرده‌اند.

ارهاص‌

ارهاص، پديده خارق‌العاده‌اى را گويند كه از پيامبرى پيش از بعثتش پديد آيد. و علّت ناميده شدن به ارهاص به خاطر اين است كه ارهاص در لغت به معناى بناى بيت آمده و گويا با اين امور خارق‌العاده بناى بيت نبوّت گذاشته مى‌شود. [٨]

ارهاص عيسى (ع)

١. تكلّم در كودكى‌

١) سخن گفتن عيسى (ع) در گهواره، از ارهاصات وى:

ويكلّم النّاس فى المهد ...* ويعلّمه الكتب‌

[١] دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهى.

[٢] الميزان، ج ٢٠، ص ٢٨٠.

[٣] «عماد» به معناى ساختمان‌هاى بلند است. (المصباح المنير)

[٤] دائرةالمعارف بزرگ اسلامى، ج ٧، ص ٧٠٢.

[٥] تفسير قرطبى، ج ٣، ص ١٨٨؛ تفسير قمى، ج ١، ص ١١٧.

[٦] تفسير الكشّاف، ج ٢، ص ٦٤٩؛ جوامع‌الجامع، ج ٢، ص ٣٦٠.

[٧] المعارف، ص ٤٧.

[٨] موسوعه كشّاف اصطلاحات الفنون و العلوم.