فرهنگ قرآن - مرکز فرهنگ و معارف قرآن - الصفحة ٢١١ - تكذيب قرآن
يشعيب والّذين ءامنوا معك من قريتنآ أو لتعودنّ فى ملّتنا ....
اعراف (٧) ٨٨
٣. استحقاق سرزنش
٣) استكبار، از اسباب استحقاق سرزنش در قيامت:
و أمّا الّذين كفروا أفلم تكن ءايتى تتلى عليكم فاستكبرتم وكنتم قوما مّجرمين.
جاثيه (٤٥) ٣١
٤. استمرار شرك
٤) استكبار در برابر توحيد، عامل بقا بر شرك و بتپرستى:
إنّهم كانوا إذا قيل لهم لا إله إلّااللّه يستكبرون* ويقولون أئِنّا لتاركوا ءالهتنا لشاعر مّجنون.
صافات (٣٧) ٣٥ و ٣٦
٥. اعراض از انبيا
٥) روحيّه برترىجويى، سبب روىگردانى از انذارها و هشدارهاى انبيا:
وأقسموا باللّه جهد أيمنهم لئن جاءهم نذير لّيكوننّ أهدى من إحدى الأمم فلمّا جاءهم نذير مّا زادهم إلّانفورا* استكبارا فى الأرض ومكر السّيّى .... [١]
فاطر (٣٥) ٤٢ و ٤٣
٦) استكبار منافقان، باعث روىگردانى آنان از استغفار پيامبر (ص) براى آنان:
وإذا قيل لهم تعالوا يستغفر لكم رسول اللّه لوّوا رءوسهم ورأيتهم يصدّون وهم مّستكبرون.
منافقون (٦٣) ٥
٦. ترس
٧) برترىجويى و استكبار فرعون، باعث وحشت و ترس قوم موسى از شكنجه و آزار كارگزاران او:
فمآ ءامن لموسى إلّاذرّيَّة مّن قومه على خوف مّن فرعون وملإيهم أن يفتنهم وإنّ فرعون لعال فى الأرض .... [٢]
يونس (١٠) ٨٣
٧. تكذيب آخرت
٨) استكبار، زمينه تكذيب آخرت:
... فالّذين لايؤمنون بالأخرة قلوبهم مّنكرة وهم مّستكبرون.
نحل (١٦) ٢٢
٨. تكذيب انبيا
٩) استكبار در برابر حق، زمينهساز تكذيب پيامبران الهى:
... أفكلّما جاءكم رسول بما لاتهوى أنفسكم استكبرتم ففريقا كذّبتم وفريقا تقتلون.
بقره (٢) ٨٧
١٠) برترىطلبى فرعون و كارگزاران وى، سبب تكذيب موسى و هارون (ع) از سوى آنان:
ثمّ أرسلنا موسى وأخاه هرون بايتنا وسلطن مّبين* إلى فرعون وملإيه فاستكبروا وكانوا قوما عالين* فقالوا أنؤمن لبشرين مثلنا وقومهما لنا عبدون.
مؤمنون (٢٣) ٤٥- ٤٧
٩. تكذيب قرآن
١١) استكبار وليدبنمغيره در برابر آيات خدا، باعث ردّ اعجاز قرآن و سحر خواندن آن:
ذرنى ومن خلقت وحيدا* كلّا إنّه كان لأيتنا عنيدا* سأرهقه صعودا* إنّه فكّر وقدّر* فقتل كيف قدّر* ثمّ قتل كيف قدّر
[١] «نفور»، مصدر «نفر» به معناى روىگردانى است. (المصباحالمنير)
[٢] با توجّه به جمله «و إنّ فرعون لعال فىالأرض» كه در مقام بيان علّت براى ماقبل خود است، نكته ياد شده برداشت مىشود؛ زيرا «عَلا» به معناى طغيان كرد و بزرگى نمود. (ترتيب كتاب العين؛ لسانالعرب)، و سياق آيه، اين معنا را مىفهماند.