فرهنگ قرآن - مرکز فرهنگ و معارف قرآن - الصفحة ٣٢١ - اسما بنت مرثد
والحكمة والتّورلة والإنجيل وإذ تخلق من الطّين كهية الطّير بإذنى فتنفخ فيها فتكون طيرا بإذنى وتبرئ الأكمه والأبرص بإذنى وإذ تخرج الموتى بإذنى .... [١]
مائده (٥) ١١٠
اسما بنت ابىبكر
اسما بنت ابىبكر، همسر زبير بن عوام است. [٢] بر اساس نقلى، در پى پرسش اسماء از پيامبر (ص) درباره انفاق به مادر و مادربزرگ مشركش در عمرةالقضاء، آيه ٢٧٢ بقره/ ٢ نازل شد. [٣] برخى مفسّران نزول، آيه ٨ ممتحنه/ ٦٠ را پس از آن دانستهاند كه اسماء از پذيرش هداياى مادر مشركش خوددارى و آن را منوط به كسب اجازه از پيامبر (ص) كرد. [٤]
اسما بنت عميس
اسما بنت عميس، همسر جعفر بن ابىطالب و از مهاجران حبشه است. [٥] طبق گفته مقاتل بن حيان، نزول آيه ٣٥ احزاب (٣٣) در پى نگرانى اسما از نازل نشدن آيهاى در اجر و فضيلت زنان و مطرح ساختن اين موضوع با پيامبر (ص) دانسته شده كه با نزول آيه ياد شده مردان و زنان مؤمن در پاداش، يكسان معرّفى شدهاند. [٦]
اسما بنت مَرثد
اسما بنت مرثد، از تيره بنىحارثه و از راويان حديث پيامبر (ص) [٧] است. برخى مفسّران نزول آيه ٣١ نور/ ٢٤ را در پى آن دانستهاند كه اسما، رفت و آمد زنان به نخلستانش را بدون پوشش كافى، زشت شمرد. [٨] گفته شده: آيه ٥٨ نور (٢٤) درباره اكراه اسما از ورود بىهنگام و بدون اجازه غلامان به خلوتگاه وى نازل شد و تكليف غلامان و كنيزان را در اين زمينه مشخّص كرد. [٩]
[١] از امام صادق (ع) نقل شده است: به عيسىبنمريم دو حرف از اسم اعظم داده شد كه با آن معجزات انجام مىداد ... اسم اعظم خداوند ٧٣ حرف است! (مرآةالعقول، ج ٣، ص ٣٧)
[٢] سيره ابنهشام، ج ١، ص ٢٥٤؛ الاستيعاب، ج ٤، ص ٣٤٥.
[٣] كشفالأسرار، ج ١، ص ٧٤٢؛ مجمعالبيان، ج ١ ٢، ص ٦٦٣.
[٤] جامعالبيان، مج ١٤، ج ٢٨، ص ٨٣ و ٨٤.
[٥] اسدالغابة، ج ٧، ص ١٣.
[٦] مجمعالبيان، ج ٧ ٨، ص ٥٦٠؛ روضالجنان، ج ١٥، ص ٤٢١.
[٧] الطبقات، ج ٨، ص ٢٥٣؛ الاستيعاب، ج ٤، ص ٣٤٨.
[٨] تفسير ابنكثير، ج ٣، ص ٢٩٣.
[٩] روضالجنان، ج ١٤، ص ١٧٩؛ قرطبى، ج ١٢، ص ١٩٩.