اصحاب‌الجنه، صاحبان باغى در يمن كه بر اثر طغيانگرى و ادا نكردن حقوق نيازمندان، باغشان به وسيله عذاب الهى نابود شد. [١] اهمّ عناوين: اعتراف اصحاب‌الجنه، امتحان اصحاب‌الجنه، پنهان‌كارى اصحاب‌الجنه، تسبيح اصحاب‌الجنه، تنبّه اصحاب‌الجنه، توبه اصحاب‌الجنه، رذايل اصحاب‌الجنه، عقيده اصحاب‌الجنه.

اعتراف اصحاب الجنه‌

١) اعتراف صاحبان باغ سوخته به طغيان‌گرى خود:

إنّا بلونهم كما بلونا أصحب الجّنة إذ أقسموا ليصرمنّها مصبحين‌* قالوا يويلنا إنّا كنّا طغين.

قلم (٦٨) ١٧ و ٣١

٢) اعتراف صاحبان باغ سوخته به گمراهى خود در محروم نمودن مساكين از حقوقشان:

إنّا بلونهم كما بلونا أصحب الجّنة إذ أقسموا ليصرمنّها مصبحين‌* أن لّايدخلنّها اليوم عليكم مّسكين‌* فلمّا رأوها قالوا إنّا لضالّون.

قلم (٦٨) ١٧ و ٢٤ و ٢٦

٣) اعتراف صاحبان باغ سوخته به ستمگرى خويش به خاطر شرك به خدا:

إنّا بلونهم كما بلونا أصحب الجّنة إذ أقسموا ليصرمنّها مصبحين‌* ولايستثنون‌* قال أوسطهم ألم أقل لّكم لولا تسبّحون‌* قالوا سبحن ربّنا إنّا كنّا ظلمين. [٢]

قلم (٦٨) ١٧ و ١٨ و ٢٨ و ٢٩

٤) اعتراف صاحبان باغ سوخته به ستمگرى خويش به خاطرمحروم كردن نيازمندان از حقوقشان:

إنّا بلونهم كما بلونا أصحب الجّنة إذ أقسموا ليصرمنّها مصبحين‌* أن لّايدخلنّها اليوم عليكم مّسكين‌* قالوا سبحن ربّنا إنّا كنّا ظلمين. [٣]

قلم (٦٨) ١٧ و ٢٤ و ٢٩

٥) اعتراف صاحبان باغ سوخته به محروم شدن از تمامى ميوه‌هاى باغ خود:

إنّا بلونهم كما بلونا أصحب الجّنة إذ أقسموا ليصرمنّها مصبحين‌* بل نحن محرومون.

قلم (٦٨) ١٧ و ٢٧

امتحان اصحاب الجنه‌

٦) امتحان شدن اهل مكّه همانند امتحان شدن اصحاب‌الجنه:

إنّا بلونهم كما بلونا أصحب الجنّة إذ أقسموا ليصرمنّها مصبحين. [٤]

قلم (٦٨) ١٧

[١] مجمع‌البيان، ج ٩ ١٠، ص ٥٠٥.

[٢] در معناى «إنّا كنّا ظالمين» دو احتمال وجود دارد: اثبات شريك براى خدا و محروم كردن مساكين از حقوقشان. برداشت براساس احتمال اول مى‌باشد. و نگفتن «إن شاء اللَّه»، «لايستثنون» و امتناع از تنزيه خدا «لولا تسبّحون» مؤيّد اين معنا است.

[٣] برداشت براساس احتمال دوم مذكور در توضيح قبل صورت گرفته است.

[٤] ضمير «بلوناهم» به اهل مكّه برمى‌گردد. (مجمع‌البيان، ذيل آيه)