فرهنگ قرآن - مرکز فرهنگ و معارف قرآن - الصفحة ٢٧٩ - شرك
لعال فى الأرض وإنّه لمن المسرفين. [١]
يونس (١٠) ٨٣
ولقد نجّينا بنى إسرءيل من العذاب المهين* من فرعون إنّه كان عاليا مّن المسرفين.
دخان (٤٤) ٣٠ و ٣١
٣. انفاق بيش از حد
٦١) انفاقِ بيش از اندازه معمول از موارد اسراف:
... كلوا من ثمره إذا أثمر وءاتوا حقّه يوم حصاده ولاتسرفوا .... [٢]
انعام (٦) ١٤١
ولاتجعل يدك مغلولةً إلى عنقك ولاتبسطها كلّ البسط فتقعد ملومًا مّحسورًا.
اسراء (١٧) ٢٩
٤. ترديد در معارف الهى
٦٢) شك و ترديد در معارف روشن الهى از مصاديق اسراف:
... و قد جاءكم بالبيّنت من ربّكم و إن يك كاذبا فعليه كذبه و إن يك صادقا يصبكم بعض الّذى يعدكم إنّ اللّه لايهدى من هو مسرف كذّاب.
غافر (٤٠) ٢٨
٥. تكذيب انبيا
٦٣) انكار رسالت انبيا، عملى مسرفانه:
إذ أرسلنا إليهم اثنين فكذّبوهما ...* قالوا طئركم مّعكم أئِن ذكّرتم بل أنتم قوم مّسرفون.
يس (٣٦) ١٤ و ١٩
٦. تكذيب قرآن
٦٤) تكذيب قرآن، از موارد اسراف:
أفنضرب عنكم الذّكر صفحا أن كنتم قوما مّسرفين.
زخرف (٤٣) ٥
٧. زيادهروى در آشاميدنىها
٦٥) زيادهروى در آشاميدنىها از موارد اسراف:
... وكلوا واشربوا ولاتسرفوا ....
اعراف (٧) ٣١
٨. زيادهروى در خوردنىها
٦٦) زيادهروى در خوردنىها، از مصاديق اسراف:
... وكلوا واشربوا ولاتسرفوا ....
اعراف (٧) ٣١
٩. زيادهروى در زينتها
٦٧) زيادهروى در استفاده از زينتها، از موارد اسراف:
يبنىءادم خذوا زينتكم عند كلّ مسجد وكلوا واشربوا ولاتسرفوا انّه لايحبّ المسرفين. [٣]
اعراف (٧) ٣١
١٠. زيادهروى در قصاص
٦٨) زيادهروى از حدّ قصاص و كشتن بىجا، اسراف و مورد نهى الهى:
ولاتقتلوا النّفس الّتى حرّم اللَّه إلّابالحقّ ... فلايسرف فّى القتل إنَّه كان منصورا.
اسراء (١٧) ٣٣
١١. شرك
٦٩) شرك، از مصاديق اسراف:
تدعوننى لأكفر باللّه و أشرك به ما ليس لى به علم ...* ... و أنّ المسرفين هم أصحب النّار.
غافر (٤٠) ٤٢ و ٤٣
[١] «على خوف من فرعون» قرينه است بر اينكه منظور از كلمه «مسرفين» در آيه، استبداد و ستمگرى فرعون است.
[٢] بنابراينكه جمله «لاتسرفوا» بر «آتوا حقّه» عطف باشد، مفيد برداشت است. گفتنى است كه در روايتى از امام صادق (ع) نيز صدقه دادن به اندازهاى كه براى خود و خانواده چيزى باقى نماند، از مصاديق اسراف شمرده شده است. (نورالثقلين، ذيل آيه)
[٣] برداشت، بر اين اساس است كه «و لاتسرفوا» افزون بر «كلوا واشربوا»، بر جمله «خذوا زينتكم» نيز ناظر باشد. گفتنى است كه اطلاق جمله «انّه ...» اين احتمال را تأييد مىكند.