فرهنگ قرآن - مرکز فرهنگ و معارف قرآن - الصفحة ٢١٠ - استبداد
و لئن اتّبعت أهواءهم ... مالك من اللّه من ولىّ و لا نصير.
بقره (٢) ١٢٠
و لاتركنوا إلى الّذين ظلموا فتمسّكم النّار ....
هود (١١) ١١٣
زمينههاى استقلال
١. تعاليم آسمانى
٢٢) ايمان به خدا، پيامبر و كتاب آسمانى قرآن، راه رسيدن مسلمانان به استقلال و رهايى از سرپرستى كافران:
ولو كانوا يؤمنون باللّه والنّبىّ ومآ أنزل إليه ما اتّخذوهم أوليآء .... [١]
مائده (٥) ٨١
٢. پيامبران
٢٣) برانگيخته شدن پيامبران در قوم بنىاسرائيل، زمينهساز استقلال آنان:
وإذ قال موسى لقومه يقوم اذكروا نعمة اللّه عليكم إذ جعل فيكم أنبيآء وجعلكم مّلوكا .... [٢]
مائده (٥) ٢٠
نعمت استقلال
٢٤) استقلال، نعمتى الهى و شايسته يادآورى:
وإذ قال موسى لقومه يقوم اذكروا نعمة اللّه عليكم إذ جعل فيكم أنبيآء وجعلكم مّلوكا ....
مائده (٥) ٢٠
نيز---) آزادى
استكبار
استكبار و تكبّر، از ريشه كبر و در معنا به هم نزديكاند. استكبار يعنى خود را (بدون استحقاق) بر ديگران برتر و از همه بزرگتر دانستن؛ و مىتواند چنين روحيّهاىبر اثر خودپسندى باشد. [٣] در اين مدخل از واژه «استكبار» و مشتقّات آن استفاده شده است.
اهمّ عناوين: آثار استكبار، زمينههاى استكبار، مصونيّت از استكبار، نشانه استكبار، مستكبران.
آثار استكبار
١. احساس غرور
١) وجود روحيّه استكبارى، عامل غرور و احساس قدرت فراوان:
فأمّا عاد فاستكبروا فى الأرض بغير الحقّ وقالوا من أشدّ منّا قوّة ....
فصلت (٤١) ١٥
٢. استبداد
٢) استكبار، زمينهساز استبداد و زورگويى:
قال الملأ الّذين استكبروا من قومه لنخرجنّك
[١] برداشت، مبتنى بر اين است كه «اولياء» به معناى سرپرستان باشد. (مفردات راغب)
[٢] تقديم جمله «بعث فيكم أنبياء» بر «جعلكم ملوكاً» مىتواند به اين نكته اشاره باشد كه برانگيختهشدنِ پيامبران، زمينه سلطنت و فرمانروايى بنىاسرائيل را هموار كرد.
[٣] مفردات راغب.