فرهنگ قرآن - مرکز فرهنگ و معارف قرآن - الصفحة ٤٣٢ - آبرومندى اصحاب صفه
٥٧) گمراهى اصحاب شِمال از موجبات گرفتارى آنان به انواع عذاب:
و اصحب الشمال ما اصحب الشمال* فى سموم وحميم* وظلّ مّن يحموم
واقعه (٥٦) ٤١ و- ٤٤ و ٥١
٦. گناه
٥٨) اصرار اصحاب شِمال بر گناه بزرگ (شرك يا انكار معاد)، از عوامل گرفتارى آنان به عذابهاى اخروى:
و اصحب الشمال ما اصحب الشمال* فى سموم وحميم* وظلّ مّن يحموم* و كانوا يصرّون على الحنث العظيم. [١]
واقعه (٥٦) ٤١- ٤٣ و ٤٦
٥٩) گناهكار بودن اصحاب شِمال، از عوامل گرفتارى آنان به خوردن چرك و خون جهنميان:
و اما من اوتى كتبه بشماله ...* ولا طعام إلّامن غسلين* لّايأكله إلّاالخطون. [٢]
حاقه (٦٩) ٢٥ و ٣٦ و ٣٧
گمراهى اصحاب شِمال---) همين مدخل، رذايل اصحاب شِمال، گمراهى
گناهكارى اصحاب شِمال---) همين مدخل، رذايل اصحاب شِمال، گناهكارى
نامه عمل اصحاب شِمال
٦٠) آگاهى اصحاب شِمال از عملكرد خويش پس از داده شدن نامه عمل به دست آنها:
و اما من اوتى كتبه بشماله فيقول يليتنى لمأوت كتبيه.
حاقه (٦٩) ٢٥
٦١) قرار گرفتن نامه عمل اصحاب شِمال در دست چپ آنها:
و أمّا من أوتى كتبه بشماله ....
حاقه (٦٩) ٢٥
نيز---) همين مدخل، آرزوى اصحاب شمال
اصحاب صُفّه
اصحاب صفّه، گروهى از صحابه تنگدست پيامبر (ص) بودند كه در شهر مدينه مسكن و عشيرهاى نداشتند؛ [٣] زيرا بيشتر آنها از مهاجران بودند و به اين جهت كه درسايبان و مكانى سقفدار از مسجد النّبى به نام صفّه سكونت يافته بودند، اصحاب صفّه ناميده مىشدند. [٤] در اين مدخل از واژههاى وصفى مانند: «الّذين يدعون ربّهم» و «للفقراء الّذين أحصروا» استفاده شده است.
آبرومندى اصحاب صُفّه
١) اصحاب صُفّه، فقيرانى آبرومند:
للفقراء الَّذين أحصروا فى سبيل اللَّه ... يحسبهم الجاهل أغنياء من التّعفّف تعرفهم
[١] «حنث» به معناى گناه است. (مفردات راغب) و احتمال دارد منظور از گناه بزرگ، شرك باشد و احتمال دارد به قرينه آيات ٤٧ و ٤٨ و پاسخ آن، انكار معاد باشد. (مجمعالبيان، ذيل آيه)
[٢] «خاطىء» به كسى گفته مىشود كه با قصد و از روى عمد، گناه كند. (مفردات راغب)
[٣] مجمعالبيان، ج ١ ٢، ص ٦٦٦.
[٤] مجمعالبيان، ج ١ ٢، ص ٦٦٦؛ روحالمعانى، ج ٣، ص ٧٦.