مصانعه و مجامله بگذارید ، نه ، بر عکس ، انتظار من اظهار نظرهای صریح و خیرخواهانه است در کارها : " « فلا تکفوا عن مقالة بحق او مشوره بعدل » " مبادا از تذکرات بجا و از مشورت دادن‌ها مضایقه کنید . این که می‌گویند حکومت علی علیه السلام عالی ترین مظهر دموکراسی بود روی‌ همین جهات بود ، خودش با آنکه امام است و قدرتهای مادی و معنوی را در اختیار دارد به مردم پر و بال می‌دهد ، آنها را بر انتقاد و اعتراض تشجیع‌ می‌کند . البته این نکته هم هست که هر اعتراضی به حق نیست و انتقاد کننده دو شرط باید داشته باشد : یکی آن که حسن نیت داشته باشد ، یعنی‌ غرض شخصی نداشته باشد ، مقصودش اصلاح باشد نه این که مقصودش لجن مال‌ کردن و لگدمال کردن طرف باشد ، دیگر آن که حسن تشخیص داشته باشد ، یعنی‌ اهل درک و تشخیص باشد ، انتقادهای جاهلانه و احمقانه بسیار زیان آور است . انتقاد اگر بر مبنای حسن نیت و حسن تشخیص باشد موجب حرکت و اصلاح است و اگر بر مبنای سؤنیت و بر مبنای جهالت و عدم تشخیص و عدم‌ آشنایی به مصالح عالیه اجتماع و راه صحیحی که لازم است اجتماع [ طی کند ] واقع شود آن وقت چوب لای چرخ گذاشتن است و سبب هرج و مرج و توقف است‌ . بعد جمله‌ای دارد که معنایش این است : هیچ شخصی و هیچ مقامی بالاتر از اینکه مورد انتقاد قرار بگیرد نیست . مجموع نکته‌هایی که علی علیه السلام درباره حق فرمود چهار نکته بود که‌ خلاصه‌اش را تکرار می‌کنم : اول اینکه حق در زبان آسان‌ترین چیزها و در عمل‌ مشکل ترین کارهاست ، عمل ، ملاک