اگر گفتیم شیئی غایت شی‌ء دیگر است ، مثلا اگر گفتیم " ب " غایت " الف " است ، معنایش این است که " الف " برای " ب " است و یا معنی دقیقترش این است که " الف " به سوی " ب " است ، یعنی اصلا حقیقت و واقعیت " الف " این است که به سوی " ب " است ، یعنی‌ تمامیت " الف " به " ب " است ، " ب " باید باشد تا " الف " تمام شود ، " ب " متمم " الف " است . در باب غایت ، گاهی غایت را به فاعل نسبت می‌دهند و گاهی به فعل . وقتی غایت را به فاعل نسبت می‌دهیم معنایش این است که انگیزه فاعل از فعل خودش چیست ؟ مثل اینکه ما در کارهای خودمان انگیزه داریم یعنی شیئی‌ ما را بر می‌انگیزد ، هدفی محرک ماست و در واقع در فاعلهایی مثل خودمان‌ دو امر وجود دارد : یکی اینکه ما خودمان داریم به سوی هدفی می‌رویم ، حرکت می‌کنیم و دیگر اینکه کارمان برای چیزی است . پس خودمان ناقصیم و می‌خواهیم نقص خودمان را تکمیل کنیم . غایت کار ما از نظر ما شیئی است‌ که مکمل وجود ماست ، به طوری که اگر ما این نقص را نمی‌داشتیم به سوی‌ این غایت نمی‌رفتیم . شما در هر غایتی از غایات و در هر هدفی از اهدافی‌ که از نظر خودتان در نظر بگیرید این طور به نظر می‌رسد که یک چیزی را که‌ ندارید ، می‌خواهید آن را برای خود کسب کنید . این معنی غایت فاعلی است‌ . مسلم اگر چنین غایتی باشد ، باید فاعل ناقصی را در نظر بگیریم که خودش‌ به سوی تکامل می‌رود .

غایت فعل

یک وقت هست که ما غایت را برای فاعل در نظر نمی‌گیریم ، غایت را برای فعل در نظر می‌گیریم و می‌گوییم غایت این فعل چیست ؟ معنایش این‌ است که ما به فاعل کار نداریم ، می‌گوییم این کار برای چه به وجود آمده‌ یا این کار به سوی چه هدفی است ؟ مثلا این قالیچه به چه درد می‌خورد ، برای چه به وجود آمده است ؟ وقتی انسان غایت فعل می‌گوید ، در [ اشیائی‌ ] مثل قالیچه و امور صنعتی طبعا غایت واقعی وجود