معاد - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٧
امتناع کردند ، چهار زن آمدند آنجا برای اینکه به او کمک بدهند . پرسید : تو کی هستی ؟ یکی گفت : من حوا هستم ، دیگری گفت : من آسیه هستم ، دیگری گفت : من مریم هستم و . . . اینها همان تجلی کردن و ظاهر شدن روحهاست با بدنهای مثالی در این دنیای مادی ، که اگر حرف علمای ارواح که امروز ادعا میکنند راست باشد ، این یک تأیید علمی است بر آن چیزی که اولیای دین یا اولیای عرفان و مکاشفه گفتهاند . اشخاصی مثل مرحوم فیض کاشانی معتقدند رجعتی که در آینده خواهد شد ، نه این است که مردهها از قبر زنده میشوند ، بلکه معنایش این است که در یک وضع خاصی عدهای از ارواح به همین شکلی که عرض کردم در این دنیا ظاهر میشوند . افرادی مثل مرحوم شاه آبادی ( که در تهران بود و مرد با ذوقی بود ) و بعضی افراد دیگر معتقدند بسیاری از موارد که در قرآن نام ملائکه آمده ، اینها همان ارواحاند نه ملائکهای که از سنخ انسان نبودهاند . مثلا قرآن تصریح میکند که در جنگ بدر یا جنگهای دیگر گروهی از ملائکه به نصرت مؤمنین آمدند . عدهای این طور میگویند و به نظر من حرفشان درست است ( قرآن هیچ وقت قول نداده ملائکه را تعریف کند و بگوید چیست . ملائکه در قرآن گاهی اساسا با قوای طبیعت تطبیق میشود ، گاهی شامل یک ملک مقرب مثل جبرئیل میشود ، و گاهی موجوداتی است در همین دنیا که از چشم ما مخفی است ، به قول امروزیها دو بعدی یا شش بعدی و هفت بعدی است که ما نمیدانیم ، و احیانا به ارواحی که در این دنیا ظاهر میشوند اطلاق میشود ) . عقیده عدهای این است که در جنگ بدر آن ملائکهای که قرآن میگوید چهار هزار ملائکه آمدند که شما را یاری کنند که یاری شان هم به تعبیر قرآن فقط برای تقویت قلب بود نه یاری عملی اینها انسانهایی بودند که آنها را رجعت داده بودند اما رجعت به این معنا ، یعنی آنهایی بودند که از دنیایی دیگر در این دنیا ظاهر شده بودند . بنابر این ، مسأله رجعت با مسأله قیامت فرق میکند . اولا خود مسأله رجعت یک مسأله صد در صد قطعی نیست مثل قیامت . ثانیا کیفیت رجعت با کیفیت قیامت فرق میکند ، چون در کیفیت قیامت در قرآن تصریح شده که حشر از قبور میشود ولی ما در باب رجعت چنین حرفی را نداریم . بعید نیست که به این شکل باشد . - بین این آیه : " « و من ورائهم برزخ الی یوم یبعثون »" و اینکه به آن مؤمن آل یاسین فرمود :