کسانی که نمی‌خواستند قبول کنند که انسان در فاصله مردن تا قیامت یک‌ حیاتی دارد و یا به علل دیگری ، گفته‌اند شاید مقصود از این زندگی زندگی‌ مجازی است نه زندگی حقیقی ، یعنی اینکه قرآن می‌گوید : " گمان مبر که‌ شهدا مرده هستند بلکه زنده هستند و شما نمی‌دانید " مقصود این است که‌ نامشان زنده است ، به اصطلاح فلاسفه جدید وجود فی نفسه‌شان مرده است ولی‌ وجودشان برای مردم ، وجودشان در دل مردم زنده است . البته این یک تعبیر مجازی است که در مواردی به کار می‌رود ، مثل اینکه امیرالمؤمنین می‌فرماید : " « و العلماء باقون ما بقی الدهر » " مردم دیگر می‌میرند ولی علماء زنده هستند " « اعیانهم مفقودش و امثالهم فی القلوب موجودش » " [١] وجود عینی شان نیست اما مثالها و وجود ذهنی شان در دلها موجود است . از این هم تعبیر به حیات می‌شود . یا حافظ می‌گوید :

هرگز نمیرد آنکه دلش زنده شد به عشق

ثبت است بر جریده عالم دوام‌ما

و یا [ سعدی می‌گوید ] :

سعدیا مرد نکونام نمیرد هرگز

مرده آن است که نامش به نکویی نبرند

بعضی گفته‌اند این آیات این طور است [ و مقصود از این زندگی زندگی‌ مجازی است ] ولی دیگران جواب داده‌اند که با " « لکن لا تشعرون »" جور در نمی‌آید . اگر مقصود از اینکه اینها زنده هستند یعنی نام نیکشان در میان مردم زنده است ، پس مردم هم کاملا می‌دانند که نام نیکشان زنده است‌ ، اما قرآن نوعی زندگی را بیان می‌کند که به مردم می‌گوید : ولی شما نمی‌فهمید ، شما درک نمی‌کنید . واقعا زنده‌اند ولی شما درک نمی‌کنید .
بعلاوه ، آیه دیگری قرینه این آیه هست که دیگر هیچ گونه از این جور احتمالات را نمی‌شود در آن داد و طبعا مفسر این آیه هم هست و آن این است‌ : " « و لا تحسبن الذین قتلوا فی سبیل الله امواتا بل احیاء عند ربهم‌ یرزقون »" نگویید به آنها اموات ، آنها زنده‌اند و در نزد پروردگار مرزوقند ، به آنها روزی می‌رسد ، نعمتها به آنها می‌رسد که استفاده می‌کنند ، " « فرحین بما اتیهم الله من فضله »" شاد مانند به آنچه خداوند از

[١] نهج البلاغه ، حکمت . ١٤٧