جلوتر برود ، یعنی نه اینکه امثال ملاصدرا اینجا که رسیده‌اند کمیت شخصشان‌ لنگ بوده ، نه ، اینجا که رسیده‌اند علم قدیم به شکلی بوده که اجازه‌ نمی‌داده است یک قدم جلوتر بروند ، ولی علم امروز در اینجا جلوی ما را باز کرده و همین راهی که آقای مهندس رفته‌اند با اتکاء علم امروز بسیار راه مفیدی است . در میان قدمای ما فقط مرحوم آقا علی مدرس با اینکه در عصر قدیم هم هست ( متعلق به زمان ناصرالدین شاه است ) و ظاهر هم این‌ است که توجه به علم جدید نداشته ولی در عین حال در این زمینه حرفهایی‌ زده که بوی این مطلب می‌آید .
چرا علم قدیم اجازه نمی‌داده است ؟ آن روز هم عرض کردم و حالا تکرار می‌کنم : در علم قدیم این حرفها نمی‌توانسته مفهوم داشته باشد که خورشید یک روزی پیر شود و از بین برود ، ماه پیر شود و از بین برود ، زمین ما ساقط شود ، چون بر اساس فلکیات قدیم بوده و افلاک یک حقایق ازلی و تا ابد بوده‌اند و زمین هم یک موجودی بوده که برای همیشه باید در مرکز عالم‌ باقی بماند . خراب شدن عالم به طور کلی ، برای آنها نمی‌توانسته از نظر علمی مفهوم داشته باشد ، هر وقت می‌گفتند تعبدا می‌گفتند ولی از نظر علمی‌ نمی توانستند توجیه کنند .
حالا که قرآن می‌گوید : " « و الارض جمیعا قبضته یوم القیامة و السموات‌ مطویات بیمینه »" [١] تصریح قرآن است : زمین در آن روز در قبضه‌ خداست و آسمانها به دست قدرت الهی در هم پیچیده می‌شود ، اگر ما این‌ مرحله را هم توانستیم حل کنیم که خود آقای مهندس در این مرحله گامهای‌ خیلی مؤثر و مفیدی برداشته‌اند یعنی مرحله‌ای که تمام عالم به سوی قیامت‌ می‌رود ، که آن خواصی که عرض کردم [ پدید می‌آید ] که نظامات عوض می‌شود و تغییر می‌کند و عالم می‌رود به سویی که در آنجا انسانها دیگر پیری ندارند ، فرسودگی ندارند ، مردن ندارند ، تکلیف نمی‌تواند آنجا وجود داشته باشد ، اجل و مهلت مقرر و از این حرفها نمی‌تواند وجود داشته باشد ، وسوسه‌ نمی‌تواند وجود داشته باشد و در آنجا حیات بر موت غلبه می‌کند یا به‌ تعبیر ما در آنجا روح بر جسم غلبه می‌کند ، نظام جنبه‌های حکومت روح بر جسم است نه جسم بر روح ، اگر ما این مطلب را طی کنیم و برویم جلوتر ، یک قدم بسیار بزرگی را برداشته‌ایم . تنها آن [ توجیه که معاد ، جسمانی‌ است ] نمی‌تواند م عاد قرآن را حل کند .

[١] زمر / . ٦٧