چیزی که قرآن آن را روح می‌داند ، فرض این است که اجزاء ندارد . وقتی‌ سؤال کردند درباره روح برای ما سخن بگو ، روح که اجزاء ندارد تا او بگوید روح آن چیزی است که از فلان شی‌ء و فلان شی‌ء به وجود آمده . و روح برای‌ غایتی یا لااقل برای غایتی که آن شخص آن را بشناسد به وجود نیامده است [١] . پس یگانه راهی که باقی می‌ماند این است که روح را به خدا تعریف‌ کنند : روح از امر پروردگار است ، آن چیزی است که امر پروردگار است و ناشی از امر پروردگار است .

" امر " در قرآن

آن استاد ما این مطلب را بیان می‌کرد ولی البته این بیان می‌تواند یک‌ مقدمه‌ای باشد و بیان کاملی نیست . به نظر من تکمیل آن بیان به مطلبی‌ است که ایشان ( علامه طباطبایی ) در اینجا بیان کرده‌اند که البته قبل از ایشان ، دیگران هم این مطلب را گفته‌اند و آقای مهندس هم تا حدود زیادی‌ در این کتاب به این نکته توجه کرده‌اند و آن این است که کلمه " امر " در قرآن آنجا که به خدا نسبت داده شود [ ناظر به وجود دفعی اشیاء است ] نه آنجا که به خدا نسبت داده نشود . گاهی " امر " در قرآن آمده و به‌ ما نسبت داده شده است ، مثلا : " « اطیعوا الله و اطیعوا الرسول و اولی‌ الامر منکم »" [٢] . اینجا معنایش این است : کسانی که صاحبان امر شما هستند ( در واقع متصدیان امر شما ) . یا در جاهای دیگری کلمه " امر " به اشیاء نسبت داده شده است . ولی کلمه " امر " آنجا که به خدا نسبت داده می‌شود و هر وقت " امر الله " و " امره " گفته می‌شود وجهه‌ انتساب اشیاء است به خدا مستقیما بدون دخالت عامل زمان و مکان ، یا به‌ عبارتی که این آقایان می‌گویند وجود دفعی اشیاء است نه وجود تدریجی ، بر خلاف " خلق " که

[١] اگر روح برای غایتی هم به وجود آمده باشد ، آن غایت از خود روح‌ مخفی‌تر است . غایت [ روح ] این است که به سوی خداوند بازگردد . تازه‌ او ( سؤال کننده ) بازگشت به سوی خدا را نمی‌داند چیست . [٢] نساء / . ٥٩