تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٧ - مسئوليت امت به هنگام بروز اختلافات

نعمت به جاى آوريم و بر اطاعت خويش بيفزاييم. تنها راه رهايى از اختلافات داخلى اين است كه از خدا بترسيم و تقوى پيشه سازيم و از راه خدا كه همه نورانيت است و ما را به شناخت حق و ياران حق و شناخت باطل و اصحاب باطل راه مى‌نمايد منحرف نشويم. رفتن در اين راه روشن سبب مى‌شود كه آمرزش او و فضل و رحمت او نصيب ما شود.

/ ٣٩

شرح آيات

مسئوليت امت به هنگام بروز اختلافات‌

[٢٥] اختلافات اجتماعى از گناهانى است كه هر فرقه آن را به گردن فرقه ديگر مى‌گذارد. زيرا هر فرقه‌اى معتقد است كه عمل او عكس العمل عمل فرقه ديگر است. پس بر همگان واجب است كه خود بدون اين كه منتظر باشد تا طرف ديگر دست از اختلافات بردارد خود از ارتكاب آن باز ايستد، زيرا چون بلاى اختلاف و نفاق فراز آيد همگان را در بر خواهد گرفت. به عبارت ديگر آثار گناه تنها دامنگير گناهكاران نمى‌شود بلكه ديگران را هم در بر خواهد گرفت. گناه همانند آتش است كه چون شعله‌ور شود خشك و تر را در لهيب خود خواهد سوخت. از اين رو است كه خداى تعالى مى‌فرمايد

وَ اتَّقُوا فِتْنَةً لا تُصِيبَنَّ الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْكُمْ خَاصَّةً بترسيد از فتنه‌اى كه تنها ستمكارانتان را در بر نخواهد گرفت.» يعنى هم كسانى را كه مباشر ستمكارى بوده‌اند در بر خواهد گرفت و هم كسانى را كه در برابر ستم سكوت اختيار كرده‌اند و هم كسانى را كه در بر ستم واكنشى در خور انجام نداده‌اند بلكه ستم را تحمل كرده‌اند. مثلا اگر فرقه‌اى در يك جامعه بر فرقه ديگر تجاوز روا دارد، وظيفه فرقه ستمديده اين است كه خود دست به قصاص و انتقام نزند بلكه منتظر فرمان دستگاه رهبرى باشد چه اگر بخواهد خود دست به عمل زند سبب ناتوانى دستگاه رهبرى مى‌شود و موجب آشوب و هرج و مرج مى‌گردد. آن وقت پيامد ناخوش آيند آن دامنگير هر دو فرقه خواهد شد. بسا