تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٤٨ - شفاعت چه زمان و براى چه؟

خدا پناهى نيست، بيامرزيد. تا چون آمرزيده شوند به او باز گردند و همان برنامه‌هاى الهى را كه برايشان مقرر شده بود به پايان برند.

پس، اين دو آيه مكمل آيات پيشين است كه مى‌فرمود استغفار وقتى است كه گناه به سطح شرك نرسيده باشد و چون به آن سطح رسيد ديگر آمرزشى در كار نخواهد بود ولى پيش از آن خداى سبحان برخى از گناهان را مى‌آمرزد.

شرح آيات

شفاعت چه زمان و براى چه؟

[١١٧] به موضوع شفاعت باز مى‌گرديم. رسول اللَّه چه زمان و چگونه از امت خود شفاعت خواهد كرد؟/ ٢٩٤ در اينجا به دو موضوع تأكيد مى‌ورزيم.

يكى آن كه: شفاعت بايد از كار و كوشش انسان منشأ گيرد نه از تمنيّات و رؤياهاى او.

ديگر آن كه: هدف از شفاعت تعميق رابطه ميان پيامبر (ص) و قوم اوست و از آيه نخستين اين دو موضوع دريافته مى‌شود ولى چگونه؟

اكنون در خود آيه مى‌انديشيم.

لَقَدْ تابَ اللَّهُ عَلَى النَّبِيِّ وَ الْمُهاجِرِينَ وَ الْأَنْصارِ خدا توبه پيامبر و مهاجران و انصار را پذيرفت.» توبه‌پذيرى خدا نسبت به پيامبر به معنى فزونى بركات اوست بر او ولى نسبت به مهاجران و انصار به معنى آمرزيدن گناهان آنهاست. ولى چگونه؟ و به چه جهت گناهان ايشان را آمرزيد؟ زيرا كه در ساعت شدت و سختى از پيامبر متابعت كردند و اين كارى بزرگ بود و خدا به پايمردى حسنات بزرگ گناهان كوچك را مى‌آمرزد و آيه بر اين تأكيد دارد.

الَّذِينَ اتَّبَعُوهُ فِي ساعَةِ الْعُسْرَةِ آنان كه در ساعت عسرت همراه او بودند.» صبر كردن در ساعات عسرت كارى بزرگ است كه خدا به سبب آن ديگر