تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٨٦ - درسهايى از تاريخ

از جمله منافقان در اعصار قديم قوم نوح و عاد و ثمود و قوم ابراهيم و اصحاب مدين همچنين مؤتفكه بودند. آرى، اينان به خود ستم كردند و خدا نخست برايشان پيامبران فرستاد با براهين و آيات و چون نپذيرفتند هلاك شدند.

در مقابل جوش و خروش منافقان مؤمنان بودند كه از دل و جان دوستدار يكديگر بودند و در كارهاى مهم و ارزشمند اسلامى يار و ياور هم. امر به معروف مى‌كردند و نهى از/ ٢٢٠ منكر و نماز بر پاى مى‌داشتند و زكات مى‌دادند و همه واجبات اجتماعى و اقتصادى را به جاى مى‌آوردند و در برابر خدا و رسول خدا مطيع بودند.

خدا بر اينان رحمت فرستاد و آسودگى بخشيد كه خداوند پيروزمند و حكيم است.

اينها كه بر شمرديم پاداشهاى دنيوى آنان بود اما در آخرت داراى مقامهايى ارجمند هستند، خدا به آنان وعده بهشتهايى داده جاويدان كه آب در آنها جارى است و برتر از اينها رستگارى بزرگى است كه از آن نصيب مى‌برند.

شرح آيات

درسهايى از تاريخ‌

[٦٩] براى اين كه ذهن بشر همواره متوجه اين عوامل زود گذر نباشد لازم است از ديد تاريخى هم برخوردار باشد و از خلال گذشته زندگى امروز خود را بنگرد يعنى براى زندگى آينده خود از گذشته عبرت و پند گيرد. از همين روى است كه ذات پروردگار ما را به گذشته توجه مى‌دهد. و مى‌فرمايد

كَالَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ كانُوا أَشَدَّ مِنْكُمْ قُوَّةً وَ أَكْثَرَ أَمْوالًا وَ أَوْلاداً همانند كسانى كه پيش از شما بودند با نيروى بيشتر و دارايى و فرزندان بيشتر.» چون اسباب بزرگى را فراهم داشتند مغرور شدند و همه توان خويش را در راه مطالع حقير اين جهانى به كار بردند و به وظايف دينى خود عمل ننمودند، منافقان در زمان رسول اللَّه (ص) چنين بودند.

فَاسْتَمْتَعُوا بِخَلاقِهِمْ فَاسْتَمْتَعْتُمْ بِخَلاقِكُمْ‌ آنان از نصيب خويش بهره‌مند شدند و شما نيز از نصيب خود بهره‌مند شده‌ايد.»