اینقدر سیاه است ؟ می‌گوید : مگر اتوبوسهای شرکت واحد را نمی‌بینید که‌ چقدر دود می‌کنند ؟ ! تقصیر این درخت چیست ؟ واقعا تقصیر درخت چیست ؟ درخت که نمی‌تواند جایش را عوض کند ومثلا به بیابان برود تا برگهایش‌ سبز وخرم شوند ! این درخت ، این موجود ، ریشه‌هایش به زمین وصل است ، نمی‌تواند خود را جدا کند . حتی حیوانات چنین اسارتی را ندارند ، ما در میان حیوانات ، مهاجر زیاد داریم . کبوترهای مهاجر ، غیر کبوترهای مهاجر ، پرستوها و خیلی‌ ازحیوانات دیگر . ماهیهای دریا مهاجرت می‌کنند ، مهاجرت تابستانی و زمستانی دارند . پرستوها در تابستان که هوا گرم میشود به مناطق سرد می‌روند و یک مهاجرت چند صد فرسخی می‌کنندو بالعکس . بسیاری از ماهیها در فصلهای مختلف از یک قسمت دریا به قسمت دیگر دریا مهاجرت‌می‌کنند و باز می‌گردند . یا در میان حشرات ، ملخها یکدفعه مهاجرت می‌کنند به طوری‌ که منطقه‌ای را سیاه می‌کنند . حیوان خود را به خاک وگل و سنگ نمی‌بندد . در چنین صورتی انسان چنین عذری برای خود می‌آورد که وقتی از او می‌پرسند : فیم کنتم چرا اینقدر کثیفی ، چرااینقدر پلید وآلوده هستی ؟ جواب می‌دهد محیط ما فاسد بود ! اینهمه سینما ، زن مینی ژوب پوش ، دکان مشروب‌ فروشی و . . . جبر محیط است ! می‌گویند : این مهملات چیست ؟ ! آیا نمی‌شد از این محیط بروید دو قدم آنطرفتر ، محیط بهتر ؟ قالوا الم تکن ارض الله‌ واسعة فتهاجروا فیها اینها میگویند مادر اینجا مرغم بودیم ، می‌خواهند بگویند ما مسلمان بودیم ، شهادتین را قبول داشتیم ولی زیر دست و اسیر و زبون بودیم ، محیط ما بد بود . همیشه دشمن ، بینی ما را به خاک‌