گفتارهای معنوی - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٥
پس یکی از اقسام آزادی ، آزادی اجتماعی است که انسان از ناحیه افراد دیگر آزاد باشد . یکی از گرفتاریهای زندگی بشر در طول تاریخ همین بوده است که افرادی نیرومند و قدرتمند از قدرت خودشان سؤ استفاده کرده و افراد دیگری را در خدمت خودشان گرفتهاند ، آنها را به منزله برده خودشان قرار داده اند و میوه وجود آنان را که باید متعلق به خودشان باشد ، به نفع خود چیدهاند . میدانید کلمه استثمار یعنی چه ؟ یعنی چیدن میوه دیگری . هر کسی وجودش مثل یک درخت پر میوه است . میوه درخت وجود هر کسی یعنی محصول کار و فکرش ، محصول فعالیتش ، محصول ارزشش ، باید مال خودش باشد . وقتی که افرادی کاری میکنند که محصول درخت وجود دیگران را بخودشان تعلق میدهند . ومیوههای وجود آنها را میچینند ، میگویند این فرد ، فرد دیگر را استثمار کرده است . یکی از گرفتاریهای بشر در طول تاریخش همین بوده است که فردی ، فرد دیگر را قومی ، قوم دیگر استثمار میکرده ، به بردگی خود میکشیده است ، یا حداقل برای اینکه میدان برای خودش باز باشد میدان را از او میگرفته است ، او را استثمار نمیکرده ، ولی میدان را از او میگرفته است . مثلا فرض کنید زمینی بوده است متعلق به دو نفر ، هر دو از زمین استفاده میکردهاند ، آنکه قویتر و نیرومندتر بوده برای اینکه میدان خودش وسیعتر باشد ، زمین دیگری را از او میگرفته و او را از زمین بیرون میکرده است ، و یا او را هم با زمین در خدمت خود میگرفته که این ، اسارت و بردگی نام دارد .