گفتارهای معنوی - مطهری، مرتضی - الصفحة ١١٠
آنها سازگار نباشد تغییر مسیر میدهند . اما در موردحیوانات بسیار واضح است ، مثلا یک گوسفند یا یک کبوتر و یا حتی یک مگس وقتی حرکت میکند ، همینقدر که مواجه میشود با یک مشکل ، فورا مسیر خودش را تغییر میدهد و حتی ممکن است یک گردش صد و هشتاد درجهای هم بکند ، یعنی درست درخلاف جهت حرکت اولی خودش حرکت بکند . حتی نباتات هم اینطور هستند ، یعنی گیاهان هم در یک شرایط و حدود معین از درون خودشان خود را هدایت میکنند ، مسیر خود را تغییر میدهند . ریشه یک درخت که در زیر زمین حرکت میکند و به سویی میرود ، اگر به صخرهای برخورد کند ، حالا رسیده یا نرسیده ، خودش مسیرش را عوض میکند . همین قدر که بفهمد که جای رفتن نیست و راهی ندارد ، مسیرش را تغییر میدهد . بدیهی است که انسان هم تا این حدود مثل گیاه و حیوان است ، یعنی تغییر مسیر میدهد . توبه برای انسان تغییر مسیر دادن است اما نه تغییر مسیر دادن ساده از قبیل تغییر مسیری که گیاه میدهد و یا تغییر مسیری که حیوان میدهد بلکه یک نوع تغییر مسیری که مخصوص خود انسان است و از نظر روانی و روحی کاملا ارزش تحلیل و بررسی و رسیدگی دارد . " توبه " عبارتست از یک نوع انقلاب درونی ، نوعی قیام ، نوعی انقلاب از ناحیه خود انسان علیه خود انسان . از این جهت ، از مختصات انسان است . گیاه تغییر مسیر میدهد ولی علیه خودش قیام نمیکند ، نمیتواند قیام بکند ، این استعداد را ندارد . همان طوری که میان گیاه