١٣٤٦٢.الإمامُ الباقرُ عليه السلام : لَمّا خَلَقَ اللّه ُ العَقلَ قالَ لَهُ : أقبِلْ فَأقبَلَ ، ثُمَّ قالَ لَهُ : أدبِرْ فَأدبَرَ ، فقالَ : و عِزَّتي و جَلالي ما خَلَقتُ خَلقا أحسَنَ مِنكَ [١] ، إيّاكَ آمُرُ و إيّاكَ أنهى ، و إيّاكَ اُثيبُ و إيّاكَ اُعاقِبُ . [٢]

١٣٤٦٣.عنه عليه السلام ـ مِمّا اُوحِيَ إلى موسى عليه السلام ـ: أنا اُؤاخِذُ عِبادي عَلى قَدرِ ما أعطَيتُهُم مِنَ العَقلِ . [٣]

١٣٤٦٤.عنه عليه السلام : إنَّما يُداقُّ اللّه ُ العِبادَ في الحِسابِ يَومَ القِيامَةِ عَلى قَدرِ ما آتاهُم مِنَ العُقولِ في الدّنيا . [٤]

١٣٤٦٥.عنه عليه السلام : وَجَدتُ في الكِتابِ [ يَعني كِتابا لِعَلِيٍّ عليه السلام ] أنَّ قيمَةَ كُلِّ امرِئٍ و قَدرَهُ مَعرِفَتُهُ ، إنَّ اللّه َ تَبارَكَ و تَعالى يُحاسِبُ النّاسَ عَلى قَدرِ ما آتاهُم مِنَ العُقولِ في دارِ الدّنيا . [٥]

١٣٤٦٢.امام باقر عليه السلام : چون خداوند عقل را آفريد به او فرمود: رو كن و او رو كرد؛ سپس فرمود: برگرد و او برگشت. آن گاه فرمود: به عزّت و جلالم سوگند كه من آفريده اى نيكوتر از تو نيافريده ام . [٦] تو را فرمان مى دهم و تو را نهى مى كنم (مخاطب امر و نهى من تو هستى)، تو را پاداش مى دهم و تو را به كيفر مى رسانم.

١٣٤٦٣.امام باقر عليه السلام : از جمله چيزهايى كه به موسى عليه السلام وحى شد، اين بود: من بندگان خود را به اندازه خردى كه به آنها داده ام بازخواست مى كنم.

١٣٤٦٤.امام باقر عليه السلام : در روز قيامت، خداوند به اندازه عقلى كه در دنيا به بندگان داده است در رسيدگى به حساب آنها دقّت به خرج مى دهد.

١٣٤٦٥.امام باقر عليه السلام : در كتاب ـ مقصود كتابى از على عليه السلام است ـ خواندم كه ارزش هر كس به اندازه شناخت اوست. همانا خداوند تبارك و تعالى مردم را به اندازه عقل و فهمى كه در دنيا به آنها داده است حسابرسى مى كند.

[١] في نقل : أعزّ منك . و في نقل أكرم عليَّ منك . و في نقل : ما خلقت خلقا هو أحبّ إليَّ منك . و في نقل : ما خلقت خلقا أحسن منك ، و لا أطوع لي منك ، و لا أرفع منك ، و لا أشرف منك و لا أعزّ منك . و في نقل : فقال جلّ و عزّ : خلقتك خلقا عظيما و كرّمتك على جميع خلقي . و في نقل : ما خلقت خلقا أعظم منك ، و لا أطوع منك.[٢] الكافي : ١/٢٦/٢٦.[٣] المحاسن : ١/٣٠٨/٦٠٨.[٤] الكافي : ١/١١/٧.[٥] معاني الأخبار : ١/٢.[٦] در نقلى آمده است: عزيزتر از تو. در نقلى ديگر آمده است: نزد من گراميتر از تو. در نقلى آمده است: هيچ آفريده اى نيافريده ام كه نزد من محبوبتر از تو باشد. در نقلى ديگر آمده است: هيچ آفريده اى نيافريده ام كه از تو نيكوتر، نسبت به من فرمانبردارتر، از تو بلند پايه تر، از تو شريفتر و از تو عزيزتر باشد. در نقلى آمده است: پس، خداوند جلّ و عزّ فرمود: تو را مخلوقى با عظمت آفريدم و بر همه آفريدگانم برترى دادمت. و در نقلى هم آمده است: آفريده اى با عظمت تر و فرمانبردارتر از تو نيافريده ام.