ميزان الحكمه
 
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص
٤٩٢ ص
٤٩٣ ص
٤٩٤ ص
٤٩٥ ص
٤٩٦ ص
٤٩٧ ص
٤٩٨ ص
٤٩٩ ص
٥٠٠ ص
٥٠١ ص
٥٠٢ ص
٥٠٣ ص
٥٠٤ ص
٥٠٥ ص
٥٠٦ ص
٥٠٧ ص
٥٠٨ ص
٥٠٩ ص
٥١٠ ص
٥١١ ص
٥١٢ ص
٥١٣ ص
٥١٤ ص
٥١٥ ص
٥١٦ ص
٥١٧ ص
٥١٨ ص
٥١٩ ص
٥٢٠ ص
٥٢١ ص
٥٢٢ ص
٥٢٣ ص
٥٢٤ ص
٥٢٥ ص
٥٢٦ ص
٥٢٧ ص
٥٢٨ ص
٥٢٩ ص
٥٣٠ ص
٥٣١ ص
٥٣٢ ص
٥٣٣ ص
٥٣٤ ص
٥٣٥ ص
٥٣٦ ص
٥٣٧ ص
٥٣٨ ص
٥٣٩ ص
٥٤٠ ص
٥٤١ ص
٥٤٢ ص
٥٤٣ ص
٥٤٤ ص
٥٤٥ ص
٥٤٦ ص
٥٤٧ ص
٥٤٨ ص
٥٤٩ ص
٥٥٠ ص
٥٥١ ص
٥٥٢ ص
٥٥٣ ص
٥٥٤ ص
٥٥٥ ص
٥٥٦ ص
٥٥٧ ص

ميزان الحكمه - المحمدي الري شهري، الشيخ محمد - الصفحة ٢٧٨

١٢٦٨١.عنه عليه السلام ـ في صِفَةِ اللّه ِ سُبحانَهُ ـ: و أرانا مِن مَلَكوتِ قُدرَتِهِ ، و عَجائبِ ما نَطَقَتْ بِهِ آثارُ حِكمَتِهِ ... ما دَلَّنا بِاضطِرارِ قِيامِ الحُجَّةِ لَهُ عَلى مَعرِفَتِهِ ، فظَهَرَتِ البَدائعُ الّتي أحدَثَتها آثارُ صَنعَتِهِ ، و أعلامُ حِكمَتِهِ ، فصارَ كلُّ ما خَلَقَ حُجَّةً لَهُ و دَليلاً عَلَيهِ . [١]

١٢٦٨٢.الإمامُ الباقرُ عليه السلام ـ لَمّا سُئلَ: و كَيفَ لا يُسألُ عَمّا يَفعَلُ ؟: لِأنَّهُ لا يَفعَلُ إلاّ ما كانَ حِكمَةً و صَوابا . [٢]

١٢٦٨٣.الاحتجاج للطبرسي : مِن سُؤالِ الزِّنديقِ الَّذي سَألَ أبا عبدِ اللّه عليه السلام : فأخبِرْني عَنِ اللّه ِ عَزَّ و جلَّ أ لَهُ شَريكٌ في مُلكِهِ ، أو مُضادٌّ لَهُ في تَدبيرِهِ ؟ قال : لا . قالَ : فما هذا الفَسادُ المَوجودُ في هذا العالَمِ مِن سِباعٍ ضارِيَةٍ ، و هَوامَّ مَخُوفَةٍ ، و خَلقٍ كَثيرٍ مُشَوَّهَةٍ ، و دُودٍ و بَعوضٍ و حَيّاتٍ و عَقارِبَ ، و زَعَمتَ أنَّهُ لا يَخلُقُ شَيئا إلاّ لِعِلَّةٍ لِأنَّهُ لا يَعبَثُ ؟ ! قالَ : أ لَستَ تَزعُمُ أنَّ العَقارِبَ تَنفَعُ مِن وَجَعِ المَثانَةِ و الحَصاةِ ، و لِمَن يَبولُ في الفِراشِ ، و أنَّ أفضَلَ التِّرياقِ ما عُولِجَ مِن لُحومِ الأفاعي ، فإنَّ لُحومَها إذا أكَلَها المَجذومُ بِشَبٍّ نَفَعَهُ ، و تَزعُمُ أنَّ الدّودَ الأحمَرَ الّذي يُصابُ تَحتَ الأرضِ نافِعٌ لِلأكِلَةِ ؟ قالَ : نَعَم ... قالَ : فأخبِرْني هَل يُعابُ شَيءٌ مِن خَلقِ اللّه ِ و تَدبيرِهِ ؟ قالَ : لا ، قالَ : فإنَّ اللّه َ خَلَقَ خَلقَهُ غُرْلاً ، أ ذلكَ مِنهُ حِكمَةٌ أم عَبَثٌ ؟ قالَ : بَل حِكمَةٌ مِنهُ . قالَ : غَيَّرتُم خَلقَ اللّه ِ و جَعَلتُم فِعلَكُم في قَطعِ الغُلْفَةِ أصوَبَ مِمّا خَلَقَ اللّه ُ لَها ، و عِبتُم الأغلَفَ و اللّه ُ خَلَقَهُ ، و مَدَحتُمُ الخِتانَ و هُوَ فِعلُكُم ، أم تَقولونَ : إنَّ ذلكَ مِنَ اللّه ِ كانَ خَطَأً غَيرَ حِكمَةٍ ؟ ! قالَ عليه السلام : ذلِكَ مِنَ اللّه ِ حِكمَةٌ و صَوابٌ ، غَيرَ أنَّهُ سَنَّ ذلكَ و أوجَبَهُ عَلى خَلقِهِ ، كما أنَّ المَولودَ إذا خَرَجَ مِن بَطنِ اُمِّهِ وَجَدنا سُرَّتَهُ مُتَّصِلَةً بِسُرَّهِ اُمِّهِ ، كذلكَ خَلَقَها الحَكيمُ ، فأمَرَ العِبادَ بِقَطعِها ، و في تَركِها فَسادٌ بَيِّنٌ لِلمَولودِ و الاُمِّ ، و كذلكَ أظفارُ الإنسانِ أمَرَ إذا طالَتْ أن تُقلَمَ ، و كانَ قادِرا يَومَ دَبَّرَ خَلقَ الإنسانِ أن يَخلُقَها خِلقَةً لا تَطولُ ، كذلكَ الشَّعَرُ مِنَ الشّارِبِ و الرَّأسِ يطَولُ فيُجَزُّ ، و كذلكَ الثِّيرانُ خَلَقَها اللّه ُ فُحولَةً و إخصاؤها أوفَقُ ، و لَيسَ في ذلكَ عَيبٌ في تَقديرِ اللّه ِ عَزَّ و جلَّ . [٣]

١٢٦٨١.امام على عليه السلام ـ در وصف خداوند سبحان ـفرمود : و از ملكوت قدرت خويش و شگفتيهايى كه نشانه هاى حكمتش گوياى آنهاست... چيزهايى به ما آن نشان داد كه اين حجّتها و براهين وجود او، لا جرم ما را به شناخت وى رهنمون مى شوند. پس، بدايعى كه آثار آفرينش او و نشانه هاى حكمتش پديد آورده اند آشكار است و آن چه آفريده، حجّت او و دليل و راهنما به سوى او هستند.

١٢٦٨٢.امام باقر عليه السلام ـ در پاسخ به اين پرسش كه چرا خدا از كارى كه مى كنفرمود : چون هر كارى كه مى كند، حكيمانه و درست است.

١٢٦٨٣.احتجاج طبرسى : زنديقى از امام صادق عليه السلام پرسيد: به من بگوييد كه آيا خداوند عزّ و جلّ را در ملك و پادشاهيش انبازى هست يا در كار تدبير هستى مخالف و رقيبى دارد؟ حضرت فرمود : نه. او پرسيد: پس اين نا بسامانى اى كه در عالم مى بينيم، از قبيلِ حيوانات درنده و خزندگان ترسناك و موجودات زشت فراوان و كرم و پشه و مار و عقرب، چيست؟ اين همه در حالى است كه شما مى گوييد خداوند هيچ چيزى را بدون علت نمى آفريند ؛ چون كار بيهوده نمى كند! امام فرمود: آيا تو باور ندارى كه عقربها براى درد و سنگ مثانه و براى درمان كسى كه شب ادرارى دارد، سودمند است و بهترين پادزهر، گوشت مارهايند؛ كه اگر شخص مبتلا به جذام آن [گوشت ]را با زاج سفيد بخورد، براى بيمارى او مفيد است و مى گوييد كه كرم خاكى براى بيمارى خوره سودمند است؟ گفت: آرى... باز پرسيد: به من بگوييد كه آيا چيزى از آفرينش و تدبير خدا عيب و ايراد دارد؟ فرمود: نه. پرسيد: آيا اين كه خداوند انسان را ختنه نشده آفريده حكمتى دارد يا كارى پوچ و بيهوده است ؟ فرمود : از روى حكمت است. گفت: شما آنچه را خدا آفريده است تغيير مى دهيد و كار خود را در ختنه كردن درست تر از كارى مى دانيد كه خدا كرده است و بر ختنه نا شده خُرده مى گيريد در حالى كه خدا او را به اين صورت آفريده است و ختنه كردن را كه كار شماست عملى پسنديده مى دانيد. نكند مى گوييد: اين كار خدا اشتباه و غير حكيمانه است؟ حضرت فرمود: اين كار خدا حكيمانه و درست است، اما او خود ختنه كردن را مقرّر داشته و بر آفريدگانش لازم فرموده است. همچنان كه وقتى بچه به دنيا مى آيد بند نافش به ناف مادرش وصل مى باشد. خداوند حكيم اين كار را كرده است، اما در عين حال به بندگان دستور داده آن را ببرند كه اگر بند ناف را نبرند قطعا براى نوزاد و مادر، هر دو، زيانمند و مهلك است. همچنين در مورد ناخنها نيز دستور داده است كه وقتى بلند شدند گرفته شوند در حالى كه خدا مى توانست انسان را طورى بيافريند كه ناخنهايش بلند نشود. و باز چنين است موى سر و سبيل كه بلند مى شوند و بايد كوتاه كرد. و نيز از همين قبيل است گاوهاى نر كه خداوند آنها را با بيضه آفريده اما اخته آنها كار آمدترند. اينها به تقدير و تدبير خداوند عزّ و جلّ عيب و ايرادى وارد نمى آورد.


[١] نهج البلاغة: الخطبة٩١.[٢] التوحيد : ٣٩٧/١٣ .[٣] الاحتجاج: ٢/٢٢٦/٢٢٣ .