پسر مسلم بن عقيل، عبدالله نيز، در روز عاشورا- آن گاه كه نزد امام حسين آمد و اجازه ميدان طلبيد و آن حضرت فرمود: «هنوز از شهادت مسلم زمان زيادى سپرى نگشته و مصيبت وى از خاطره‌ها فراموش نشده است به تو اجازه مى‌دهم كه دست مادر خويش را گرفته از اين صحنه دشوار بيرون بروى.» به امام حسين عرض كرد:
پدر و مادرم به فدايت! من آن كسى نيستم كه زندگى دنياى پست را بر حيات جاودانى ترجيح بدهم، تقاضاى من اين است كه اين جان ناقابلم را براى قربانى‌ات بپذيرى! «١»
عبدالرحمن و عبدالله بن عروه غفارى با رجزى كه در روز عاشورا مى‌خواندند، مردم را به دفاع از فرزندان آزادگان، مى‌خواندند و با اين عنوان، از امام حسين (ع) و خاندانش ياد مى‌كردند:
يا قَوْمِ ذُودُوا عَنْ بَنِى الاحرارِ بالمَشْرَفِى و القنا الخطّارِ «٢»
اى قوم با- شمشير- مشرفى و نيزه پر حركت از فرزندان آزادگان دفاع كنيد!
مصداق بارز ديگرى از حريت و آزادگى، حربن يزيد رياحى بود. آزادگى او سبب شد كه به خاطر دنيا و رياست، خود را دوزخى نكند، توبه كرد و از سپاه ابن زياد با آن كه فرمانده بخشى از سپاه بود جدا شد و به حسين (ع) پيوست و به شهادت رسيد، امام حسين بر بالين او حاضر شد و او را آزاده خطاب كرد و فرمود:
انت حُرّ كَما سَمَّتكَ امُّكَ وَ انْتَ حُرّ فى الدُّنيا وَ انْتَ حُرّ فى الآخَرة «٣»
همان گونه كه مادرت نام تو را حرّ گذاشته است، تو آزاده و سعادتمند در دنيا و آخرت هستى.
آزادگان جهان الگويشان شهداى كربلا هستند و در سايه درس و آزادگى، مرگ سرخ را برمى‌گزينند تا زير بار ذلت نروند و نيز جامعه خود را آزاد كنند.
٢- ٢. ايثارگرى‌
ايثارگرى يكى از خصلتهاى ارزشمند اخلاقى است كه در قرآن كريم و روايات، مورد ستايش فراوان قرار گرفته است.
اصحاب امام حسين (ع) بهترين مصاديق ايثارگرى بودند كه از همه خواسته‌هاى خويش گذشتند و ايثارگرانه جان خود را فداى امام خويش كردند. در طول حادثه عاشورا و قيام امام حسين (ع) صحنه‌هاى زيبايى از ايثارگرى خاندان و ياران آن حضرت ديده مى‌شود. كه براى نمونه به چند مورد اشاره مى‌گردد.
هانى با وجود همه خطرات و تهديدهاى ابن زياد مسلم بن عقيل را در خانه خود پناه داد و پس از اطلاع نيروهاى ابن زياد به حضور مسلم بن عقيل در خانه هانى بن عروه، هانى را احضار كردند و از وى خواستند، مسلم بن عقيل را تسليم آنان كند، هانى در پاسخ به يكى از مزدوران ابن زياد گفت: «به خدا اين كار موجب ننگ و سرافكندگى من است، من پناهنده و