بودن است. البته سؤالات ديگرى نيز قابليت طرح و بررسى دارند؛ اما بررسى ميزان ارتباط عزادارى براى سيدالشهداء (ع) با ديندارى، از اهميت بيشترى برخوردار است. پاسخ بسيارى از سؤالاتِ عاشورايى، در نحوه ارتباط و تعامل آن با ديندارى است؛ يعنى اگر بتوان تناسب عزادارى براى امام حسين (ع) را با تديّن ثابت كرد، به صورت خودكار بسيارى ديگر از پرسش‌ها پاسخ خود را مى‌يابند و جايى براى جولان يا گردن كشى نخواهند داشت. بنابراين يكى از مهم‌ترين پرسش‌ها در مسئله كربلا و عاشورا، آن است كه عزادارى براى ابى عبداللَّه الحسين (ع) سنت يا بدعت؟
آرى؛ شبهه «بدعت‌آميز يا مطابق سنت بودن عزادارى براى امام حسين (ع)» فقط در محيطهاى دينى و شيعى مجال طرح و بررسى دارد؛ زيرا در محيطهاى غير دينى و لائيك يا سكولار، پرسش‌هاى ديگرى وجود دارند كه جايى براى سؤالات درون دينى باقى نمى‌گذارند. از آنجا كه جامعه ما دينى و كمابيش ملتزم به آيين‌هاى مذهبى است، هماره با چنين پرسش هايى روبه‌رو است. بدين رو در پايان اين نوشتار، مى‌كوشيم پاسخى مختصر براى پرسش پيش گفته (عزادارى: سنت يا بدعت؟) به دست دهيم.
عزادارى: سنت يا بدعت؟
اصلِ گريه و عزادارى براى مردگان، مشمول اصل اباحه است و موضوع هيچ يك از نهى‌هاى شريعت نيست. در سيره نبوى، شواهد و دلايل روشنى بر تأييد اين نوع از گريستن، يافت مى‌شود. آرى؛ در كتاب صحيح بخارى، رواياتى نقل شده است كه بر اساس آنها، مردگان به جرم گريستن خويشانشان بر آنان، معذّب مى‌شوند: إن الميّت لَيُعذّب بِبُكاء اهله عليه. «١» اين روايت را خليفه دوم از پيامبر (ص) نقل كرده و با ذكر آن، عايشه را از گريستن در عزاى پيامبر (ص) پرهيز داد. در كتب روايى، پاسخ عايشه به خليفه دوم نقل و ثبت شده است.
عايشه، در پاسخ به خليفه آيه و لا تزرُ وازره وزرَ اخرى «٢» را خواند؛ يعنى اگر عمل عزادار خطاست، نبايد ميّت را عذاب كنند، و چون اين سخن با نخستين قواعد عقلى و عدل الهى‌