- از عدالت خبرى نيست و ظلم و ستم رونق فراوان يافته است.
- اختناق و نفاق و فساد و تباهى، عرصه را بر مؤمنان واقعى تنگ كرده و آنان به ناچار بايد راهى به سوى پروردگارشان باز كنند كه به احتمال زياد جز شهادت نخواهد بود.
- امام حسين (ع) با هدف اصلاح در امّت محمد (ص) قيام مى‌كند.
- راهكار قيام او نيز برنامه قرآنى امر به معروف و نهى از منكر است.
- روش سيدالشهدا (ع) همان سيره پيامبر و على مى‌باشد.
- امام حسين (ع) نسبت به دگرگونى بساط فساد و ستم، احساس تكليف كرد و خود را موظف دانست كه به اصلاح جامعه فاسد و ستم زده اقدام كند، گرچه كسى به او مدد نرساند و فرجام او به شهادت بينجامد.
افزون بر آنچه ياد شد، سيدالشهدا (ع) امامت و رهبرى امّت را حق مسلّم خويش مى‌دانست و هيچ ترديدى نداشت كه در صورت امكان، بايد چنين حقى را- كه به يغما رفته بود- باز پس مى‌گرفت و از اين رهگذر قوانين و احكام حياتبخش اسلام را به گونه‌اى صحيح در جامعه اجرا مى‌كرد، از اين رو در نامه‌اى كه توسط سفير خود- مسلم بن عقيل- براى مردم كوفه فرستاد چنين نگاشت؛ «... فَلَعَمْرى‌ مَا الْامامُ الَّا الْحاكِمُ بِالْكِتابِ الْقائِمُ بِالْقِسْطِ، الدَّائِنُ بِدينِ الْحَقِّ، الْحابِسُ نَفْسَهُ عَلى‌ ذلِكَ لِلَّهِ» «١» به جان خود سوگند! امام واقعى نيست جز كسى كه به قرآن حكم كند و قيام به قسط و عدل نمايد، ديندار واقعى دين حق باشد و به خاطر خدا جان خود را فداى اين كار نمايد.
و نظر به اينكه ايمان به پيامبر و عمل به سنت آن حضرت، مكمل ايمان به خدا و دستورات اوست، اين موضوع نيز در دستور كار نهضت سيدالشهدا قرار داشت و امام در نامه‌اى به سران اهل بصره يادآور شد؛ «انّى‌ ادْعُوكُمْ الَى اللَّهِ وَ نَبِيّهِ فَانَّ السُّنَّةَ قَدْ افنيت فَانْ تُجيبُوا دَعْوَتى‌ وَ تُطيعُوا امْرى‌ اهْدِكُمْ سَبيلَ الرَّشادِ.» «٢» من شما را به سوى خدا و پيامبرش فرامى‌خوانم چرا كه سنت [پيامبر] نابود شده است، بنابراين اگر فراخوانم را پاسخ مثبت دهيد و فرمانم را گردن نهيد شما را به راه رشد هدايت مى‌كنم.
گرچه در آن زمانه فتنه و آشوب، كمتر از صد نفر به دعوتگر الهى پاسخ مثبت دادند و همه كسانى كه ادعاى مسلمانى مى‌كردند فرزند پيامبر و قرآن را در ميان گرگهاى بنى اميه تنها گذاشتند تا خود و ياران فداكارش كشته شوند و سرهايشان بر فراز نيزه رود ولى در تصميم قاطع آن مجاهدان راه خدا هيچ ترديدى حاصل نشد و