پيامبر (ص) نمى‌تواند به مسجد بيايد، عائشه خبر مى‌داد كه پيامبر گويا ابوبكر را براى اين كار فرستاده است كما اينكه احتمال دارد مخبر از طرف خود، ابوبكر و يا عمر را خبر مى‌داد كه پيامبر (ص) بدانها دستور داده تا امامت جماعت را برعهده گيرند. نتيجه طبيعى اين بود كه بهر حال اذهان آماده پذيرش خلافت آنها گردد. «١»
تلاش براى تبديل ولايت به خلافت از همين جا آغاز شد و همان گونه كه در كتب تاريخى به خوبى بيان شده، ابوبكر به خلافت رسيد. البته تغيير مسيرى كه پيامبر جامعه را در آن قرار داده بود، به يكباره و آسانى ممكن نبود. براى همين ابوبكر در خلافت خود، غير از اين كه در اصل به دست گرفتن خلافت و پس زدن ولايت جامعه را دچار انحراف كرد، اقدام مهم ديگرى در جهت منحرف ساختن مسير جامعه توانست انجام دهد و البته فرصت چندانى هم نيافت. زيرا او درگير جنگ با افرادى شد كه ارتداد از دين پيشه كرده بودند و خيلى زود از دنيا رفت. اما به هنگام مرگ، كارى كرد كه خلافت همچنان در مسيرى كه مى‌خواستند قرار گيرد. او عمر را به جانشينى خود انتخاب كرد. البته بايد دانست عمر كسى بود كه با ابوبكر عقد برادرى بسته بودند و او بود كه بيشترين نقش را در شكل‌دهى سياسى و فقهى مذهب اهل سنت (در برابر خط ولايت) برعهده داشت. «٢» عمر بر خلاف ابوبكر، اختيارات خود را بسيار گسترده مى‌دانست. او نه تنها در محدوده امور سياسى و اجرايى بلكه در حد تشريع در اين امور حقى براى خود قائل بود و با اتكا به همين اختيارات، به ابداع و ابتكار پرداخت و به هيچ روى خود را به چيزى جز شناخت كلى و محدود خود از قرآن مقيد نمى‌كرد كه نمونه آن حرام كردن عمره در ماه‌هاى حج و حرام كردن متعه زنان بود. «٣» او همچنان نقل حديث رسول خدا را نيز منع نمود.
عمر در عين آن كه سعى مى‌كرد روحيه اسلامى جامعه را حفظ كند، اما چون فهم نادرستى از آيات و دستورات داشت، مشكلاتى را به همراه مى‌آورد. «٤» ضمن آن كه در برخورد با امويان شيوه‌اى در پيش گرفت كه باعث تقويت آنان شد. او معاويه را به‌