يا جامعه‌اى، نشاط را از آنان سلب نموده و نيل به اهداف عالى را براى‌شان ناممكن خواهد ساخت. در عصر امويان بويژه ع
مقالات ٢٨٣ ١٠. اعطاى بينش و بصيرت دينى ..... ص : ٢٨٢
صرى كه امام (ع) در آن زندگى مى‌كرد جامعه اسلامى در اثر دور شدن از فرهنگ حياتبخش دين به چنين بيمارى مبتلا گرديده بود.
گسترش فرهنگ ضد انسانى امويان و سلطه سياسى آنان بر جوامع اسلامى بيمارى يأس پايدار و نوميدى از هر نوع دگرگونى سازنده‌اى را از آنان سلب كرده بود. حتى بسيارى از صحابه پيامبر (ص) نظير ابن عباس‌ها، دم از نوميدى زده و مى‌گفتند هيچ روزنه اميدى در جهت اصلاح جامعه اسلامى وجود ندارد. بنابراين بايد به شرايط كنونى- سلطه و ظلم امويان- تن داد.
در چنين عصرى كه اين بيمارى مرگبار- نوميدى پايدار- بشريت را تهديد مى‌كرد حسين (ع) پا به ميدان گذاشت و با آرامش و روحيه‌اى سرشار از اميد تصميم به قيام عليه ستمگران و اصلاح جامعه اسلامى گرفت. در تمام حركات و سكنات امام (ع)، نشاط و اميد به نيل به هدف متعالى‌شان موج مى‌زد. در همه حوادث و جرياناتى كه در نهضت حصينى به وقوع پيوست حتى يك مورد نمى‌توان يافت كه رهبر قيام يا پيروان آن حضرت سخنى از يأس و حِرمان به ميان آورده باشند.
شايد بتوان گفت، مناجات حسين (ع) در لحظات شهادت از زيباترين حالات معنوى آن حضرت است كه با خدايش اين‌چنين سخن مى‌گويد:
يا الهى صبراً على قضائك و لا معبود سواك يا غياث المستغيثين. «١»
آنگاه كه در حساس‌ترين شرائط كه تشنگى و بى‌خوابى تمام وجودش را احاطه كرده و هر يك از شهداء را با دستان مبارك خويش به خيمه آورده و تمام يارانش در برابر چشمان او به قتل رسيده‌اند ناگهان دشمن او را مى‌بيند كه لباس بلندى را كه اهل يمن به پيامبر هديه داده‌اند پوشيده است. با تعجّب از آن حضرت مى‌پرسد: حسين!! آيا به دامادى مى‌روى؟ «٢» يكى از نويسندگان معاصر مى‌گويد:
... اين چه فرهنگى است كه تنها تنها- او كه- همه را از دست داده ولى اميدوارترين انسان است از روزى كه بشر خلق شد تا روزى كه جهان ختم مى‌شود. حسين (ع) تنها در كربلاست؟ روايات حادثه كربلا همه مى‌گويند: در ظهر عاشورا اميد، تمام وجود حسين (ع) را گرفته بود ... وقتى كه حضرت به لشكر عمر بن سعد حمله كردند اين لشكر چهل هزار نفرى را عقب راندند و همه فرار كردند. توسط يك آدم زخمى خسته، در اين حال عمر بن سعد فرياد زد: چرا ايستاده‌ايد؟ اين پسر قاتلِ عرب است. همه حمله كنيد! همه حمله كردند، شمشير و سنگ زدند امام حسين (ع) روى پاى‌شان نمى‌توانستند بلند شدند. كمى بلند مى‌شدند و مى‌افتادند؛ دوباره بلند مى‌شدند،