٤٧- گريه و فوايد آن‌
(پيام ٩٢)
رضا بابايى‌
چكيده‌
يادداشت زير، نگاهى گذرا به «گريه از منظر روايات دينى» است. همچنين گذرى است بر فوايد و پيامدهاى تكوينى و تشريعى گريستن كه جايگاه ويژه‌اى در فرهنگ دينى و بومى ما دارد؛ زيرا اشك، پيوند درونى‌ترين حالات و عواطف انسانى با آرمان‌هاى انسانى، و نوعى واكنش اصيل و عميق در برابر آنچه آدمى را متأثر كرده است. از آن‌جا كه دين، با ژرف‌ترين لايه‌هاى درونى انسان سروكار دارد، اشك و گريستن، موقعيت ويژه‌اى مى‌يابد و از همين رو در قرآن و روايات، اشارات روشنى به آن شده است. در اين مقاله كوشيده‌ايم، بيشتر به «اشك» و «گريه» از منظر كلى بنگريم و درباره گر
مقالات ٧٤٢ ٧ - نفوذ اصلاح‌طلبان منحرف ..... ص : ٧٤٢
يستن بر مصائب اهل بيت (ع) به اشارت قناعت كرده‌ايم.
كليدواژه‌ها: دين، گريستن، گريه، گريه درمانى، انواع گريه، گريه عزا.
مقدمه‌
بسيارى از مفسران در ذيل آيه چهل و سوم سوره نجم (هو اضحك و ابكى) يادآور شده‌اند كه گريه از افعال ويژه بشرى و غالبا غريزى (يا غير اختيارى) است. «١» از همين رو آن را مباح دانسته‌اند؛ زيرا واكنشى طبيعى و بيرون از اختيار و كنترل انسان است. اما اينكه در لسان شرع، گاهى ممدوح و گاهى مذموم شمرده شده است، نظر به مقدمات، منشأ و افعال ارادى همراه گريه دارد. مطابق روايتى كه بخارى نقل مى‌كند، پيامبر (ص) فرموده‌اند: «خداوند، كسى را به دليل گريه عذاب نمى‌كند؛ مگر آنكه گريستنش همراه سخنى باشد كه دلالت بر ناخشنودى از قضاى الهى مى‌كند.» «٢» به هر روى حتى اگر نتوان گريه را از افعال قلبى شمرد، اما آشكار است كه ميان گريه و رقت قلب، ارتباط مستقيمى است. به همين دليل گريه در ميان زنان، بيش از مردان است؛ زيرا بانوان نوعا رقيق‌القلب‌ترند.
آنچه آشكار است، فضيلت و فوايد فراوان جسمى و روحى گريستن است. در روايات دينى ما، گريستن مؤمنانه و عارفانه و سوگوارانه، بسيار سفارش و تحسين شده است و