احِيَيتْ» «١»
شما را به كتاب خدا و سنت پيامبرش دعوت مى‌كنم. همانا سنت مرده و بدعت زنده شده است.
حسين بن على (ع) براى نشان دادن اينكه دين حاكم، اسلام پيامبر نيست، جز با كلامى از جان و خطى از خون نمى‌توانست كارى كند. شهادت مظلومانه‌اش براى نجات دين از اين انحرافها بود. در سخن زيبايى از حضرت امام خمينى «قدس سره» مى‌خوانيم:
ما بايد سعى كنيم تا حصارهاى جهل و خرافه را شكسته، تا به سرچشمه زلال اسلام ناب محمدى برسيم و امروز غريب‌ترين چيزها در دنيا همين اسلام است و نجات آن قربانى مى‌خواهد و دعا كنيد من نيز يكى از قربانى‌هاى آن گردم ...» «٢» «٣»
علامه مجلسى (ره) نتيجه قيام اصلاحى امام حسين (ع) را چنين بيان مى‌فرمايد:
اگر خوب تأمل كنى، در خواهى يافت كه حسين (ع) خود را فداى دين جدش كرد و اركان حكومت اموى متزلزل نشد مگر پس از عاشورا، و كفر و گمراهى مردم ظاهر نشد، مرگ بعد از شهادت او. طبيعى است اگر حسين (ع) كوتاه مى‌آمد و قيام نمى‌كرد، نتيجه‌اى جز تقويت حكومت امويان نداشت و حق و باطل بر مردم مشتبه مى‌شد و پس از چندى دين نابود و آثار هدايت مندرس مى‌شد. «٤»
موقعيت و زمان قيام اصلاحى‌
امام حسين (ع) در زمان معاويه دست به قيام نزد با اينكه اين مسائل در آن زمان نيز وجود داشت. به نظر برخى، در آن زمان موضوع صلح امام حسن (ع) مطرح بود. و امام نمى‌خواست بر خلاف عهد بردارش رفتار كند. اما چنين توجيهى ملاك صحيح و درستى ندارد؛ چون معاويه خودش آن پيمان و صلحنامه را نقض كرده بود. و قرآن كريم آن عهد و پيمانى را محترم مى‌شمارد كه طرف مقابل محترم بشمارد. در حقيقت امام حسين (ع) به دلايل زير قيام خود را در زمان معاويه شروع نكرد:
١- امام (ع) فرصت بهتر و بيشترى را انتظار مى‌كشيد، و چنين تاكتيكى از نظر اسلام جايز شمرده شده است. و مسلماً فرصت بعد از مرگ معاويه از زمان معاويه بهتر بود، چون جامعه در زمان معاويه براى قيام آماده نبود. همين علت بود كه امام حسن (ع) را وادار به صلح كرد.
٢- امام حسين (ع) در زمان معاويه هم ساكت نبود؛ بلكه دائماً به حكومت وى اعتراض مى‌كرد. از جمله نامه‌اى است كه براى معاويه نوشت و در نامه‌اى از سران و بزرگان شهرهاى دور و نزديك درخواست كرد كه در منى جمع شوند و در آنجا حضرت وضع نابسامان آن روز را به‌