كان عَمُنَّا العَبّاسَ ... صَلْبَ الايمانِ «١»
عموى ما عباس ... ايمان استوار داشت.
بسيارى در گفتار و بُعد نظرى، اقرار به توحيد دارند، ولى هنگام عمل مردود مى‌گردند. ولى حضرت عباس ايمانى استوار داشت و با اعتقادى راسخ به خداوند و روز جزا با آنكه از طرف ابن زياد براى وى امان نامه آوردند، چنين فرمود:
ما نيازى به امان شما نداريم، امان خدا از امان زاده سميه بهتر است. «٢»
حضرت ابوالفضل با چنين ايمانى به ميدان نبرد، با دشمن مى‌رود و به نام خدا سوگند ياد مى‌كند كه در دفاع از امامش جسم خود را به خون خويش رنگين سازد:
اقْسِمْتُ باللَّهِ الا عَزُّ الْاعْظمِ وَ بالحُجونِ صادِقّا وَ زَمْزَمِ‌
وَ بِالحَطيمِ و الفَنَا الُمحَرَّمِ لَيَخْضَبَنَّ اليَوْمِ جِسْمِى بِدَمى‌
دُونَ الحُسَينِ ذِى الفِخارِ الاقْدَمِ امامِ اهْلِ الفَضْلِ و التَّكرُّمِ‌
و يا آن گاه كه زيد بن ورقاء جهنى پشت درختى در كمين ايستاد و با كمك حكيم بن طفيل ضربتى به دست راست آن حضرت فرود آورد، خدا را به ياد مى‌آورد و چنين مى‌گويد:
به خدا سوگند، اگر دست راستم را قطع كنيد، من پيوسته از دين خود و از امامى كه به راستى به يقين رسيد و فرزند پيامبر پاك و امين است حمايت مى‌كنم. «٣»
اعتقاد و يقين خدا و پاداش روز معاد است كه ابوالفضل را به رحمت بى‌پايان خداوند اميدوار كرده و خود را در كنار پيامبر پس از شهادت مى‌بيند و چنين رجز مى‌خواند:
يا نَفْسِ لا تَخْشى‌ مِنَ الكُفَّارِ وَ ابشِرى‌ بِرَحْمَةِ الجَبّارِ
مع النَّبى السّيِّد الُمخْتارِ قَدْ قَطَعُوا بِبَغْيِهِمْ يَسارِى‌
فَاصْلِهِمْ يا رَبِّ حَرِّ النّارِ «٤»
اى نفس! از كافران مهراس و به رحمت ايزد بزرگ و همنشينى با پيامبر اكرم بشارت باد، اينان به ستم دست چپم را بريدند؛ پروردگارا ايشان را به آتش شرر بار دوزخ درافكن!
در رجزهاى ديگر ياران امام حسين (ع) نيز، تكيه بر مبادى اعتقادى و پيوند مبارزه با دشمن با انگيزش الهى و باور داشتِ قيامت و اميد به پاداش و رضاى الهى و رسيدن به بهشت برين موج مى‌زند به عنوان نمونه: آنگاه كه عمروبن خالد ازُدى به ميدان رفت، در رجز خويش چنين گفت:
الْيَوْمَ يا نَفْسُ الَى الرَّحْمنِ تُمْضينَ بِالرَّوْحِ وَ بِالرَّيْحانِ‌
الْيَوْمَ تُجْزَيْنَ عَلَى الاحْسانِ ما خُطَّ فِى اللَّوْحِ لَدَالّيّانِ‌
لا تَجْزَعى‌ فَكُلُّ حَىٍّ فانٍ «١»
امروز اى نفس راحت و آسوده به سوى خداى مهربان مى‌روى. امروز با احسانهاى نوشته شده خداوند پاداش داده مى‌شوى. بى‌تابى مكن، كه هر زنده‌اى مى‌ميرد.
پس از وى پسرش خالد به ميدان شتافت و چنين رجز خواند:
اى فرزندان قحطان! بر مرگ در راه خدا بردبار باشيد تا خشنودى خداوند مهربان را دريابيد. پروردگارى كه داراى عظمت، عزّت، حجت، مقام والا و قدرت و احسان است. اى پدر! قطعاً در بهشت، در قصرى از درّ و زيبا جاى گرفتى. «٢»
سعد بن حنظله تميمى نيز با اعتقادى راسخ و يقين به ورود در بهشت پس از شهادت پاى به ميدان گذاشت و چنين رجز خواند: «در برابر شمشيرها و نيزه‌ها، صبر بايد كرد. صبر بر آنها براى ورود به بهشت و رسيدن به حوريان سيمين پيكر. اى نفس براى آسايش ابدى بكوش و در طلب خير شايق باش.» «٣»
مسلم بن عوسجه، از ياران ديرين ولايت و امامت كه در كنار امام على (ع) نيز در سه نبرد شركت نموده بود، وقتى در صحنه عاشورا به نبرد با دشمن پرداخت ضمن معرفى خويش چنين فرمود:
فَمَنْ بَغانى حائِدٌ عَنِ الرَّشَدْ- وَ كافِرٌ بِدينِ حَبّارٍ صَمَدْ
هر كس بر ما ستم كند گمراه و به دين خداى بى نياز كافر گشته است. «٤»
بريربن خضير همدانى كه از ياران با وفاى حضرت على و از قاريان بزرگ و معلم قرآن است با اجازه امام حسين (ع) در روز عاشورا نزد عمرسعد مى‌رود تا او را نصيحت نمايد، هنگام ورود به خيمه عمرسعد با اعتقاد به اين كه كسى كه با امام خويش آماده جنگ باشد به خدا و رسولش ايمان ندارد، به وى سلام نمى‌كند. عمر سعد مى‌گويد: من مسلمانم و خدا و رسول را مى‌شناسم، چرا سلام نكردى؟ برير گفت: «اگر مسلمان بودى و به خدا و رسولش ايمان داشتى با فرزندان و خاندانش جنگ نمى‌كردى و آب را به روى آنان نمى‌بستى. اى عمر، تو ادعاى مسلمانى مى‌كنى، ولى در حقيقت با محمد مصطفى (ص) دشمنى. اين چه دينى است كه تو دارى!»
همو در آغاز نبرد، وقتى يزيد بن معقل از سربازان ابن سعد در برابرش قرار گرفت و گفت:
اى برير فكر مى‌كنى خدا با تو چگونه رفتار مى‌كند! با ايمان راسخ به خدا و پاداش نيك الهى، فرمود: «خداوند سرنوشت مرا نيك و سرنوشت تو را بد رقم زد.» «٥»
يادآورى مبادى اعتقادى از سوى ياران امام حسين (ع) علاوه بر دلالت ايمان و اعتقاد عميق آنان به مبدأ و معاد، يك نوع خلع سلاح دشمن و زير سؤال بردن هجومشان بر ضد خاندان‌