در زمان سيدالشهدا (ع) وظيفه خويش را مى‌دانستند و مثل شهداى كربلا با جانبازى و حمايت از امام خويش به وظيفه عمل مى‌كردند، مسير تاريخ به گونه‌اى ديگر ترسيم مى‌شد و سرنوشت اسلام و مسلمانان به نحو ديگرى بود.
امروز نيز بايد شكل‌هاى مختلف تكليف را شناخت و نسبت به انجام آن متعبّد بود و پيروزى را در انجام وظيفه دانست. امام امّت بارها مى‌فرمود:
«همه ما مأمور به اداى تكليف و وظيفه‌ايم، نه مأمور نتيجه» «١»
اين همان درسِ آموخته از عاشوراست.
امام امّت، حتى پذيرش تلخ قطعنامه ٥٩٨ را تكليف الهى خود خواند و فرمود:
«شما را مى‌شناسم، شما هم مرا مى‌شناسيد. در شرايط كنونى آنچه موجب امر شد، تكليف الهى‌ام بود. شما مى‌دانيد كه من با شما پيمان بسته بودم كه تا آخرين قطره خون و آخرين نفس بجنگم، اما تصميم امروز فقط براى تشخيص مصلحت بود و تنها به اميد رحمت و رضاى او از هر آنچه گفتم گذشتم و اگر آبرويى داشتم، با خدا معامله كرده‌ام» «٢» «٣»
نمودهاى قانونمدارى در حادثه عاشورا
حادثه عاشورا يك «فرهنگ» است. فرهنگى كه مى‌تواند براى خوب زيستن همه نسلها در همه زمانها الگو نمونه باشد. اين فرهنگ، جامعِ تمامى كمالات و فضايل انسانى است و امام حسين (ع) به عنوان پرچمدار اين فرهنگ، مصداق اتمّ و اكمل تمامى واژه‌هاى اين فرهنگ ناب و انسان‌ساز است. امام حسين امام همه عصرها و همه نسل‌هاست و فرهنگ او نيز جهانى و همگانى است مهم اينجاست كه با گذشت هر روز از حادثه جانسوز كربلا و عاشورا، مى‌توان پيامها، درسها و حرفهايى تازه از آن تعليم گرفت و گذشت زمان غبار كهنگى و فراموشى بر آن نمى‌نشاند بلكه دمادم با تبيين و تشريح اهداف و نتايج آن، تازه‌تر و نورانى‌تر رخ مى‌نمايد. يكى از نكات مهم و كليدى كه در حادثه عاشورا مطرح است موضوع قانون مدارى نهضت حسينى است. امام حسين (ع) خود در آغاز حركت خويش اين امر مهم را متذكر شده و مى‌فرمايند:
... انّى‌ لَمْ اخْرُجْ اشِراً وَ لا سَطَراً وَ لا مُفْسِداً وَ لا ظالماً و انَّما خَرَجْتُ لِطَلَبِ الاصْلاحِ فى‌ امَّةِ جَدّى‌ اريدُ ان آمُرَ بالمعروف و انْهى‌ عَنِ المنكَرِ وَ اسيرُ بِسيرَةِ جَدّى و ابى‌. «٤»
يعنى: من از روى ستيز و سركشى و طغيان يا پيروى هواى نفس و فساد و ظلم قيام‌